http://wiki.ksa.be//api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Lieve 2026-05-31T22:11:22Z Gebruikersbijdragen MediaWiki 1.30.0 http://wiki.ksa.be//index.php?title=Literatuurlijst&diff=2928 2021-11-06T10:20:14Z

<p>Lieve: /* Publicaties */</p> <hr /> <div>Over VKSJ en haar werking is niet zo heel veel verschenen. <br /> <br /> We hebben weet van onderstaande werken, al hebben we slechts de vetgedrukte in ons bezit. Ze bevinden zich in de bibliotheek in het secretariaat van KSA in Gullegem.<br /> <br /> Ben je zelf op de hoogte van een niet vermelde studie, laat het ons weten.<br /> <br /> __FORCETOC__<br /> <br /> ==Publicaties==<br /> De provinciale leidingstijdschriften '''''Diocesane Mededelingen''''', '''''Diocesane Planning''''', '''''Intraveneus''''', '''''Pinker''''' en '''''Kompas'''''.<br /> <br /> Schokkaert Luc &amp; Vints Luc, (1988) '''''Bewogen beweging. 60 jaar KSJ-KSA-VKSJ''''', KSJ-KSA-VKSJ i.s.m. Kadoc, Leuven.<br /> <br /> Lowie, J. (1933). Vrouwelijke Katholieke Studeerende Jeugd. Brochuur II. Organisatie en werking der VKSJ. Algemeen Secretariaat VKSJ, Gent. <br /> <br /> Lathouwers, H. (1933) Katholieke Actie en Vrouwelijke Katholieke Studeerende Jeugd. Algemeen Secretariaat VKSJ, Gent.<br /> <br /> (Seynaeve, K.), ‘Hoogtepunten &amp; keerpunten. De grote lijnen in de geschiedenis van VKSJ-West’, Deel 1 (Pinker, jg. 26, nr. 1 (oktober 2006), p. 68; deel 2 (Pinker, jg. 26, nr. 2 (december 2006), p. 7; deel 3 (Pinker jg. 26, nr. 3 (januari 2007), p. 7; deel 4 (Pinker, jg. 26, nr. 6 (mei 2007).<br /> <br /> Pas, Agnes en de ganse nationale RK-jes ploeg, ABC voor Roodkapjesleiding, s.d. (tussen 1963-1969).<br /> <br /> Roose, Philip. Vrouwelijke Katholieke studerende Jeugd (1957-1967). Aggiornamento van een KA-beweging. Leuven, 2004.<br /> <br /> Mijn Roodkapjesboek, Gent, maart 1945.<br /> <br /> Roodkapje zingt. Uitgave van Jong-VKSJ, Peperstraat 23, Gent, s.d.<br /> <br /> Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-VKSJ of de Roodkapjes van O.L. Vrouw, uitgave nationaal secretariaat VKSJ, Peperstraat 23, Gent, s.d., vermoedelijk eind 1942.<br /> <br /> Roodkapjesleven, s.d. , vermoedelijk jaren 1950.<br /> <br /> Ons vaardigheidsboekje (1938, november) deel I en deel II, uitgegeven door Nationaal Secretariaat VKSJ te Gent. <br /> <br /> Huybrechts, Urbaan. (1982) V.K.S.J. 1929-1940, ''een consultatietekst''.<br /> <br /> Huybrechts, U. (s.d.) VKSJ tijdens de oorlog, getypte tekst met ‘losse indrukken opgedaan tijdens lectuur of enig gesprek hier en daar’. S.d.<br /> <br /> Sein West-Vlaanderen, Pool Oost-Vlaanderen (1971), ''Werkboek, Jonge mensen zoeken naar vernieuwing''.<br /> <br /> Standaert Benoit, Lieve Boone, e.a. (1992), ''Brieven aan Hoogveld. Tien jaar leven op en om hoogveld''. 1982-1992<br /> <br /> Colenbier Eric &amp; Leber Herman (2016) '''''Hijs de vlag! Vlaggenrituelen in KSA &amp; VKSJ in West-Vlaanderen''''', uitgegeven door KSA Noordzeegouw.<br /> <br /> De Paepe, M. (1984), De Kroonwacht. Een jeugdwerk voor meisjes in West-Vlaanderen na de Tweede Wereldoorlog, in De Vroede, M. &amp; Hermans, A. (red.), (1985). Vijftig jaar Chiroleven 1934-1984. <br /> <br /> Aspecten uit verleden en heden van een jeugdbeweging. Kadoc Jaarboek 1984, Universitaire Pers, p. 91 -115, met kaarten en statistieken.<br /> <br /> De Ryckere, C. (1983). Kroonwacht (1943-1965). Een historisch-pedagogische analyse van een jeugdwerk voor meisjes in West-Vlaanderen. Licentiaatsverhandeling Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit psychologische en pedagogische wetenschappen.)<br /> <br /> ==Artikels==<br /> artikels in het tijdschrift '''[[Gisteren en Vandaag]]'''. Tussen haakjes vind je de jaargang en het nummer van het tijdschrift. Deze nummers zijn nog te verkrijgen via het secretariaat van KSA Nationaal in Brussel. <br /> <br /> Historiek van VKSJ (1929-1968) (IV, 3, sep 84; V, 1, jan 85; V, 2, juni 85)<br /> <br /> De evolutie van de VKSJ (VIII, 1-2, juli 88)<br /> <br /> Overzicht 60 jaar vKSJ-West (XIV, 4, dec 94; XV, 1, ma 95; XV, 2, juni 95; XV, 3, sep 95)<br /> <br /> De Hongaarse actie van 1957 (II, 1, dec 81)<br /> <br /> Vlaamse problematiek in VKSJ (1929-1940) (II, 2, apr 82)<br /> <br /> VKSJ-cruise naar de zon, juli 1968 (II, 2, apr 82; III, 1, dec 82)<br /> <br /> VKSJ tijdens WO II (IX, 1, ma 89; IX, 2, juni 89)<br /> <br /> De start van de roodkapjes (XII, 2, juni 92; XVII, 3, sep 97; XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> Seinwerking bij VKSJ-West (XIII, 1, ma 93; XIII, 2, juni 93; XXI, 4, jan 02)<br /> <br /> De moeizame ontwikkeling naar de min-acht-werking (XIII,4, dec 93, XXII, 2, juli 02)<br /> <br /> Vrouwen van morgen (thema 1949-'50) (XIV, 1, ma 94)<br /> <br /> Schild-Ring-Krans-werking (1945-1957) (XIV, 2, juni 94)<br /> <br /> Evolutie van het VKSJ-uniform (XIV, 3, sep 94; XIX, 3 nov 99; XXIII, feestnr, 03)<br /> <br /> Wij, de Zonnewijzers (XV, 1, ma 95; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> De Scandinaviëvaart van 1965 (XV, 2, juni 95)<br /> <br /> Zang in VKSJ in de jaren zestig (XVI, 2, juni 96)<br /> <br /> Het Chaïre-sextet en Cantilene (XVI, 2, juni 96)<br /> <br /> Nationale buitenlandse kampen van VKSJ (XVI, 3, sep 96)<br /> <br /> De Tocht naar de Hoge Vrouwe (1954) (XVII, 1, ma 97; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> Grootse manifestaties van VKSJ in 1949, 1951, 1956, 1959 (XVII, 2, juni 97)<br /> <br /> Evolutie van het jeugdleven (1929-1966) (XVII, 4, dec 97)<br /> <br /> Katholieke Actie en haar methodes (1945-1965) (XVIII, 1, ma 98)<br /> <br /> KSM: KSJ in het gemeenschapsonderwijs (1956-1977) (XVIII, 3, sept 98; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> De studentinnentochten (1961-1970) (XIX, 1, ma 99; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> 40 jaar jaarthema’s (1929-1969) (XIX, 1, ma 99)<br /> <br /> Het parlement voor studentinnen (6/03/66) (XIX, 2, juni 99; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> 20 jaarthema’s van de roodkapjes (XIX, 3, nov 99)<br /> <br /> Impressies bij de ‘Révision de vie’-methode (1960 - 1967) (XIX, 4, dec 99; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> De wet(ten) in evolutie van VKSJ (XX, 1, ma 00)<br /> <br /> Opdracht van de dag (jaren ‘50-’60) (XX, 2, juni 00)<br /> <br /> Zusters-leidsters en zusters-assistenten (jaren ‘60) (XX, 3, okt 00)<br /> <br /> VKSJ en het heilige jaar 1950 (XX, 4, dec 00)<br /> <br /> De culturele dagen te Brugge, augustus 1961 (XXI, 2, juni 01)<br /> <br /> Ode aan Gust Van Haegenborgh (XXI, 2, juni 01)<br /> <br /> De evolutie van stapliederen naar kringliederen (XXI, 1, ma 01)<br /> <br /> Zingen in VKSJ (XXI, 1, maa 01)<br /> <br /> Nationale plus-16-werking en de Aksiekranten (XX, 4, dec 00)<br /> <br /> Oprichting van de JIM, SIM en KIM in 1964 (XXII, 1, april 02)<br /> <br /> De nationale secretariaten (XXII, 2, juli 02, correcties in XXII, 3, okt 02 en XXII, 4, dec 02 )<br /> <br /> West-Vlaamse hemen voor Roodkapjes en VKSJ (XXII, 4, dec 02)<br /> <br /> Hongaarse actie van VKSJ (1957-1958) (XXIII, 1, nov 03)<br /> <br /> Pelgrims der liefde (1954-1955) (XXIII, 2 feb 04)<br /> <br /> Romebedevaarten (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> Lourdesbedevaarten XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> De K in KSJ-KSA-VKSJ (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> De slinger van maatschappijbewustzijn (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> De romantische periode van KSA en VKSJ (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> Inhoudelijke vernieuwingen van VKSJ tussen 1957 en 1967 (XXIV, nov 04)<br /> <br /> Jeugdwerkers als missionarissen van moderniteit (voor en na 1960) (XXIV, 2, feb 05)<br /> <br /> Evolutie pedagogische houding van de leid(st)er in KSA en VKSJ (XXIV, 2, feb 05)<br /> <br /> De Vlaamse meisjesbeweging (1913- 1940) (XXIV, 2, feb 05)<br /> <br /> VKSJ in het zilver (1954) (XXIV, extra, 04)<br /> <br /> VKSJ naar Taizé (1963) (XXV, 1, nov 05)<br /> <br /> Wat was actueel in de jaren ’70 en ’80? (XXV, 1, nov 05)<br /> <br /> Het tijdschrift Vandaag (XXV, 2, ap 06)<br /> <br /> Zingen in VKSJ met Lena Demeester (XXVI, 2, juli 07)<br /> <br /> Zangboekjes in KSA en VKSJ (XXVI, 2, juli 07)<br /> <br /> Logo’s en kleuren in KSJ, KSA en VKSJ (XXVI, 2, juli 07)<br /> <br /> ==Verhandelingen==<br /> Roose, Philip (2004). ''Vrouwelijke Katholieke studerende Jeugd (1957-1967) Aggiornamento van een KA-beweging''. KULeuven.<br /> <br /> Van Ransbeke, Filip (1993). ''Een katholieke Actie-beweging voor de vrouwelijke katholieke studerende jeugd. Een geschiedenis van V.K.S.J. van 1929-1957''. Licentiaatsverhandeling KULeuven.<br /> <br /> Devlieghere, Marie-Christine (1971). ''Sein: maatschappijkritische actiegroepen bij 17-18-jarigen''''. Ipsoc, Kortrijk.<br /> <br /> Mestdagh, Wim (1976). ''Vormingswerk met jongeren in Sein''. Ipsoc, Kortrijk.<br /> <br /> Boone, Godelieve (1979). ''Gewestwerking, middel tot vorming en demokratisering? Ervaringen binnen VKSJ, gewest Roeselare''. Ipsoc, Kortrijk.<br /> <br /> Deryckere, Kurt (1991). ''Tussen maatschappijkritiek en vorming. Sein-werking bij de Westvlaamse Katholieke Studerende Jeugd (1969-1989). Licentiaatsverhandeling KULeuven, faculteit Moderne Geschiedenis.'' + reactie daarop door Lieve Boone in ''Gisteren'', 13, 2 (juni 1993), p. 21-22.<br /> <br /> Huybrechts, Urbaan (1972). ''Inhoudelijke en structurele aspecten van de katholieke actie der studerenden (1928-1944). Licentieverhandeling faculteit der Godgeleerdheid. KULeuven.</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Literatuurlijst&diff=2927 2021-11-06T10:18:53Z

<p>Lieve: /* Publicaties */</p> <hr /> <div>Over VKSJ en haar werking is niet zo heel veel verschenen. <br /> <br /> We hebben weet van onderstaande werken, al hebben we slechts de vetgedrukte in ons bezit. Ze bevinden zich in de bibliotheek in het secretariaat van KSA in Gullegem.<br /> <br /> Ben je zelf op de hoogte van een niet vermelde studie, laat het ons weten.<br /> <br /> __FORCETOC__<br /> <br /> ==Publicaties==<br /> De provinciale leidingstijdschriften '''''Diocesane Mededelingen''''', '''''Diocesane Planning''''', ''''Intraveneus'''', '''''Pinker''''' en '''''Kompas'''''.<br /> <br /> Schokkaert Luc &amp; Vints Luc, (1988) '''''Bewogen beweging. 60 jaar KSJ-KSA-VKSJ''''', KSJ-KSA-VKSJ i.s.m. Kadoc, Leuven.<br /> <br /> Lowie, J. (1933). Vrouwelijke Katholieke Studeerende Jeugd. Brochuur II. Organisatie en werking der VKSJ. Algemeen Secretariaat VKSJ, Gent. <br /> <br /> Lathouwers, H. (1933) Katholieke Actie en Vrouwelijke Katholieke Studeerende Jeugd. Algemeen Secretariaat VKSJ, Gent.<br /> <br /> (Seynaeve, K.), ‘Hoogtepunten &amp; keerpunten. De grote lijnen in de geschiedenis van VKSJ-West’, Deel 1 (Pinker, jg. 26, nr. 1 (oktober 2006), p. 68; deel 2 (Pinker, jg. 26, nr. 2 (december 2006), p. 7; deel 3 (Pinker jg. 26, nr. 3 (januari 2007), p. 7; deel 4 (Pinker, jg. 26, nr. 6 (mei 2007).<br /> <br /> Pas, Agnes en de ganse nationale RK-jes ploeg, ABC voor Roodkapjesleiding, s.d. (tussen 1963-1969).<br /> <br /> Roose, Philip. Vrouwelijke Katholieke studerende Jeugd (1957-1967). Aggiornamento van een KA-beweging. Leuven, 2004.<br /> <br /> Mijn Roodkapjesboek, Gent, maart 1945.<br /> <br /> Roodkapje zingt. Uitgave van Jong-VKSJ, Peperstraat 23, Gent, s.d.<br /> <br /> Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-VKSJ of de Roodkapjes van O.L. Vrouw, uitgave nationaal secretariaat VKSJ, Peperstraat 23, Gent, s.d., vermoedelijk eind 1942.<br /> <br /> Roodkapjesleven, s.d. , vermoedelijk jaren 1950.<br /> <br /> Ons vaardigheidsboekje (1938, november) deel I en deel II, uitgegeven door Nationaal Secretariaat VKSJ te Gent. <br /> <br /> Huybrechts, Urbaan. (1982) V.K.S.J. 1929-1940, ''een consultatietekst''.<br /> <br /> Huybrechts, U. (s.d.) VKSJ tijdens de oorlog, getypte tekst met ‘losse indrukken opgedaan tijdens lectuur of enig gesprek hier en daar’. S.d.<br /> <br /> Sein West-Vlaanderen, Pool Oost-Vlaanderen (1971), ''Werkboek, Jonge mensen zoeken naar vernieuwing''.<br /> <br /> Standaert Benoit, Lieve Boone, e.a. (1992), ''Brieven aan Hoogveld. Tien jaar leven op en om hoogveld''. 1982-1992<br /> <br /> Colenbier Eric &amp; Leber Herman (2016) '''''Hijs de vlag! Vlaggenrituelen in KSA &amp; VKSJ in West-Vlaanderen''''', uitgegeven door KSA Noordzeegouw.<br /> <br /> De Paepe, M. (1984), De Kroonwacht. Een jeugdwerk voor meisjes in West-Vlaanderen na de Tweede Wereldoorlog, in De Vroede, M. &amp; Hermans, A. (red.), (1985). Vijftig jaar Chiroleven 1934-1984. <br /> <br /> Aspecten uit verleden en heden van een jeugdbeweging. Kadoc Jaarboek 1984, Universitaire Pers, p. 91 -115, met kaarten en statistieken.<br /> <br /> De Ryckere, C. (1983). Kroonwacht (1943-1965). Een historisch-pedagogische analyse van een jeugdwerk voor meisjes in West-Vlaanderen. Licentiaatsverhandeling Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit psychologische en pedagogische wetenschappen.)<br /> <br /> ==Artikels==<br /> artikels in het tijdschrift '''[[Gisteren en Vandaag]]'''. Tussen haakjes vind je de jaargang en het nummer van het tijdschrift. Deze nummers zijn nog te verkrijgen via het secretariaat van KSA Nationaal in Brussel. <br /> <br /> Historiek van VKSJ (1929-1968) (IV, 3, sep 84; V, 1, jan 85; V, 2, juni 85)<br /> <br /> De evolutie van de VKSJ (VIII, 1-2, juli 88)<br /> <br /> Overzicht 60 jaar vKSJ-West (XIV, 4, dec 94; XV, 1, ma 95; XV, 2, juni 95; XV, 3, sep 95)<br /> <br /> De Hongaarse actie van 1957 (II, 1, dec 81)<br /> <br /> Vlaamse problematiek in VKSJ (1929-1940) (II, 2, apr 82)<br /> <br /> VKSJ-cruise naar de zon, juli 1968 (II, 2, apr 82; III, 1, dec 82)<br /> <br /> VKSJ tijdens WO II (IX, 1, ma 89; IX, 2, juni 89)<br /> <br /> De start van de roodkapjes (XII, 2, juni 92; XVII, 3, sep 97; XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> Seinwerking bij VKSJ-West (XIII, 1, ma 93; XIII, 2, juni 93; XXI, 4, jan 02)<br /> <br /> De moeizame ontwikkeling naar de min-acht-werking (XIII,4, dec 93, XXII, 2, juli 02)<br /> <br /> Vrouwen van morgen (thema 1949-'50) (XIV, 1, ma 94)<br /> <br /> Schild-Ring-Krans-werking (1945-1957) (XIV, 2, juni 94)<br /> <br /> Evolutie van het VKSJ-uniform (XIV, 3, sep 94; XIX, 3 nov 99; XXIII, feestnr, 03)<br /> <br /> Wij, de Zonnewijzers (XV, 1, ma 95; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> De Scandinaviëvaart van 1965 (XV, 2, juni 95)<br /> <br /> Zang in VKSJ in de jaren zestig (XVI, 2, juni 96)<br /> <br /> Het Chaïre-sextet en Cantilene (XVI, 2, juni 96)<br /> <br /> Nationale buitenlandse kampen van VKSJ (XVI, 3, sep 96)<br /> <br /> De Tocht naar de Hoge Vrouwe (1954) (XVII, 1, ma 97; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> Grootse manifestaties van VKSJ in 1949, 1951, 1956, 1959 (XVII, 2, juni 97)<br /> <br /> Evolutie van het jeugdleven (1929-1966) (XVII, 4, dec 97)<br /> <br /> Katholieke Actie en haar methodes (1945-1965) (XVIII, 1, ma 98)<br /> <br /> KSM: KSJ in het gemeenschapsonderwijs (1956-1977) (XVIII, 3, sept 98; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> De studentinnentochten (1961-1970) (XIX, 1, ma 99; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> 40 jaar jaarthema’s (1929-1969) (XIX, 1, ma 99)<br /> <br /> Het parlement voor studentinnen (6/03/66) (XIX, 2, juni 99; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> 20 jaarthema’s van de roodkapjes (XIX, 3, nov 99)<br /> <br /> Impressies bij de ‘Révision de vie’-methode (1960 - 1967) (XIX, 4, dec 99; XXIII, jubel, 03)<br /> <br /> De wet(ten) in evolutie van VKSJ (XX, 1, ma 00)<br /> <br /> Opdracht van de dag (jaren ‘50-’60) (XX, 2, juni 00)<br /> <br /> Zusters-leidsters en zusters-assistenten (jaren ‘60) (XX, 3, okt 00)<br /> <br /> VKSJ en het heilige jaar 1950 (XX, 4, dec 00)<br /> <br /> De culturele dagen te Brugge, augustus 1961 (XXI, 2, juni 01)<br /> <br /> Ode aan Gust Van Haegenborgh (XXI, 2, juni 01)<br /> <br /> De evolutie van stapliederen naar kringliederen (XXI, 1, ma 01)<br /> <br /> Zingen in VKSJ (XXI, 1, maa 01)<br /> <br /> Nationale plus-16-werking en de Aksiekranten (XX, 4, dec 00)<br /> <br /> Oprichting van de JIM, SIM en KIM in 1964 (XXII, 1, april 02)<br /> <br /> De nationale secretariaten (XXII, 2, juli 02, correcties in XXII, 3, okt 02 en XXII, 4, dec 02 )<br /> <br /> West-Vlaamse hemen voor Roodkapjes en VKSJ (XXII, 4, dec 02)<br /> <br /> Hongaarse actie van VKSJ (1957-1958) (XXIII, 1, nov 03)<br /> <br /> Pelgrims der liefde (1954-1955) (XXIII, 2 feb 04)<br /> <br /> Romebedevaarten (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> Lourdesbedevaarten XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> De K in KSJ-KSA-VKSJ (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> De slinger van maatschappijbewustzijn (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> De romantische periode van KSA en VKSJ (XXIII, jubelnummer, 03)<br /> <br /> Inhoudelijke vernieuwingen van VKSJ tussen 1957 en 1967 (XXIV, nov 04)<br /> <br /> Jeugdwerkers als missionarissen van moderniteit (voor en na 1960) (XXIV, 2, feb 05)<br /> <br /> Evolutie pedagogische houding van de leid(st)er in KSA en VKSJ (XXIV, 2, feb 05)<br /> <br /> De Vlaamse meisjesbeweging (1913- 1940) (XXIV, 2, feb 05)<br /> <br /> VKSJ in het zilver (1954) (XXIV, extra, 04)<br /> <br /> VKSJ naar Taizé (1963) (XXV, 1, nov 05)<br /> <br /> Wat was actueel in de jaren ’70 en ’80? (XXV, 1, nov 05)<br /> <br /> Het tijdschrift Vandaag (XXV, 2, ap 06)<br /> <br /> Zingen in VKSJ met Lena Demeester (XXVI, 2, juli 07)<br /> <br /> Zangboekjes in KSA en VKSJ (XXVI, 2, juli 07)<br /> <br /> Logo’s en kleuren in KSJ, KSA en VKSJ (XXVI, 2, juli 07)<br /> <br /> ==Verhandelingen==<br /> Roose, Philip (2004). ''Vrouwelijke Katholieke studerende Jeugd (1957-1967) Aggiornamento van een KA-beweging''. KULeuven.<br /> <br /> Van Ransbeke, Filip (1993). ''Een katholieke Actie-beweging voor de vrouwelijke katholieke studerende jeugd. Een geschiedenis van V.K.S.J. van 1929-1957''. Licentiaatsverhandeling KULeuven.<br /> <br /> Devlieghere, Marie-Christine (1971). ''Sein: maatschappijkritische actiegroepen bij 17-18-jarigen''''. Ipsoc, Kortrijk.<br /> <br /> Mestdagh, Wim (1976). ''Vormingswerk met jongeren in Sein''. Ipsoc, Kortrijk.<br /> <br /> Boone, Godelieve (1979). ''Gewestwerking, middel tot vorming en demokratisering? Ervaringen binnen VKSJ, gewest Roeselare''. Ipsoc, Kortrijk.<br /> <br /> Deryckere, Kurt (1991). ''Tussen maatschappijkritiek en vorming. Sein-werking bij de Westvlaamse Katholieke Studerende Jeugd (1969-1989). Licentiaatsverhandeling KULeuven, faculteit Moderne Geschiedenis.'' + reactie daarop door Lieve Boone in ''Gisteren'', 13, 2 (juni 1993), p. 21-22.<br /> <br /> Huybrechts, Urbaan (1972). ''Inhoudelijke en structurele aspecten van de katholieke actie der studerenden (1928-1944). Licentieverhandeling faculteit der Godgeleerdheid. KULeuven.</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2926 2021-06-09T14:03:35Z

<p>Lieve: /* Vorming van de leiding */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]].<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord [[:Categorie:Activiteiten|Activiteiten.]]<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Roodkapjesleidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp''', voor een driejarige vorming. De deelnemers worden onderverdeeld in drie groepen met elk een aangepast programma: vormingskamp - trainingskamp - laatstejaarskamp. Het kamp duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in Proven (De Lovie), Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> [[Bestand:[[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px|right]]In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Kaders&diff=2925 2021-06-09T13:54:17Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>In de voorbije 85 jaar zijn meer dan duizend personen actief betrokken in de provinciale werking van VKSJ / KSA-West. Vanaf de start worden vrouwen &quot;vrijgesteld&quot;, maar dat komt er op neer dat ze zich onbetaald volledig mogen inzetten voor VKSJ, vanuit hun congregatie of school, al dan niet naast andere taken. Zij worden '''voorzitster''' en '''schrijfster''' genoemd, of '''diocesaan leidster'''. Pas vanaf de jaren '50 is sprake van '''vrijgestelden''', die betaald worden voor hun werk in VKSJ. Bij de Roodkapjeswerking blijft men noodgedwongen iets langer (tot de jaren '60) onbetaald een engagement opnemen, zelfs al is hun verantwoordelijkheid (als &quot;diocesane Blijgemoed&quot;) even groot. Een diocesane leidster wordt later '''trekster''' van een leeftijdsploeg genoemd. Vandaag noemt men een vrijgestelde gewoon een '''beroepskracht'''. <br /> <br /> Feit is dat er in VKSJ-West nooit onderscheid werd en wordt gemaakt en dat verantwoordelijken evenwaardig en in team werken, samen met de diocesane/provinciale proost, en samen met de leden van de diocesane raad/dioceesploeg/WEB (provinciaal beleidsorgaan). <br /> <br /> Uit hoeveel personen de '''secretariaatsploeg''' bestaat, hangt af van de beschikbare middelen en statuten. Zo komen in de jaren '80 de eerste mannen binnen op het secretariaat, in het statuut van 'gewetensbezwaarde'. vKSJ-West maakt in die periode ook dankbaar gebruik van de zogenaamde 'nepstatuten' voor financiering van haar vrijgestelden. Daarnaast is vaak plaats voor stagiairs en tewerkgestelde werklozen. Na verloop van tijd bouwt de overheid de tijdelijke statuten af, wordt de legerdienst en dus ook burgerdienst afgeschaft... en is vKSJ-West terug aangewezen op eigen middelen en dus een kleinere bezetting. <br /> <br /> Eigenlijk is werken voor VKSJ/KSA (betaald of onbetaald) een passie. Dat verklaart waarom het voor deze meer dan duizend personen een unieke, onvergetelijke ervaring in hun leven betekent, waar ze met heel warme herinneringen aan terugdenken. <br /> <br /> We publiceren - binnenkort - lijsten van o.a. vrijgestelden/beroepskrachten/verantwoordelijken en provinciale proosten. <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==referenties==<br /> &lt;references/&gt;</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=1966-1967&diff=2924 2021-06-09T13:13:12Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>[[categorie:activiteiten 1960-1961 tot 1969-1970]]<br /> {|class=&quot;wikitable sortable&quot;<br /> !jaartal <br /> !activiteit <br /> !datum <br /> !plaats <br /> !info<br /> |-<br /> | 1966-1967 || Gouwdag RK || 7 mei 1967 || Wenduine || Harlekijn (Annie Meernhout, collega van Huguette Dessart) deed intrede op een ezel - afscheid van E.H. De Vlieghere (als groot geheim van 3000 RK en hun leiding) - anekdote papieren bloemen - geslaagde dag met beetje regen <br /> |- <br /> | 1966-1967 || Goedhartenkamp || 29 mrt - 1 apr 1967 || St. Idesbald, Roeselare || 350 Bfr. deelname<br /> |-<br /> | 1966-1967 || Joepie 2 || || Lier (X) Antwerpen || <br /> |-<br /> | 1966-1967 || nationale ontmoetingsdagen KSM || 27-30 aug 1967 || Zandhoven (Antwerpen) || 9 van West<br /> |}</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=1965-1966&diff=2923 2021-06-09T13:10:21Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>[[categorie:activiteiten 1960-1961 tot 1969-1970]]<br /> {|class=&quot;wikitable sortable&quot;<br /> !jaartal <br /> !activiteit <br /> !datum <br /> !plaats <br /> !info<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Gouwdag RK || 15 mei 1966 || Westouter || met 3.000 RK in Monsalvaet - bouwen van een stad met primitieve middelen - aankomst van Tante Griet en de Burgemeester (in old-timer Renault) - groot spel in bossen - feestspel om af te sluiten, waarin 2 clowns de hoofdrol speelden. Noot: Rita Vercruysse sprak industrieel uit Ardooie (verzamelaar oldtimers) aan, die meewerkte, op voorwaarde dat hij zelf mocht rijden (met witte kiel en kepie).<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Goedhartenkamp || 3-6 apr 1966 || De Lovie, Proven || 230 Bfr. deelname<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Kernledenkamp || 13-16 apr 1966 || De Lovie, Proven || voor 16-18-jarigen ; voor alle gewesten ; 230 Bfr. deelname ; om 22u lichten uit <br /> |-<br /> | 1965-1966 || Spanjereis || || Spanje || anekdote van Hugette in rondetafel: Agnes Pas met gloednieuwe witte jurk, viel in de fontein in het Alhambra - en zusters in een bepaald klooster vonden het schandalig dat we in badpak door de gangen renden of bij mekaar in de kamer kwamen (toen drie zussen Dessart mee) <br /> |-<br /> | 1965-1966 || Studentinnenparlement || 6 maa 1966 || Brussel || Parlement voor meisjesstudenten <br /> |}</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=1965-1966&diff=2922 2021-06-09T13:09:55Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>[[categorie:activiteiten 1960-1961 tot 1969-1970]]<br /> {|class=&quot;wikitable sortable&quot;<br /> !jaartal <br /> !activiteit <br /> !datum <br /> !plaats <br /> !info<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Gouwdag RK || 15 mei 1966 || Westouter || met 3.000 RK in Monsalvaet - bouwen van een stad met primitieve middelen - aankomst van Tante Griet en de Burgemeester (in old-timer Renault) - groot spel in bossen - feestspel om af te sluiten, waarin 2 clowns de hoofdrol speelden. Noot: Rita Vercruysse sprak industrieel uit Ardooie (verzamelaar oldtimers) aan, die meewerkte, op voorwaarde dat hij zelf mocht rijden (met witte kiel en kepie).<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Goedhartenkamp || 3-6 apr 1966 || De Lovie, Proven || 230 Bfr. deelname<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Kernledenkamp || 13-16 apr 1966 || De Lovie, Proven || voor 16-18-jarigen ; voor alle gewesten ; 230 fr. Deelname ; om 22u lichten uit <br /> |-<br /> | 1965-1966 || Spanjereis || || Spanje || anekdote van Hugette in rondetafel: Agnes Pas met gloednieuwe witte jurk, viel in de fontein in het Alhambra - en zusters in een bepaald klooster vonden het schandalig dat we in badpak door de gangen renden of bij mekaar in de kamer kwamen (toen drie zussen Dessart mee) <br /> |-<br /> | 1965-1966 || Studentinnenparlement || 6 maa 1966 || Brussel || Parlement voor meisjesstudenten <br /> |}</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=1965-1966&diff=2921 2021-06-09T13:06:56Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>[[categorie:activiteiten 1960-1961 tot 1969-1970]]<br /> {|class=&quot;wikitable sortable&quot;<br /> !jaartal <br /> !activiteit <br /> !datum <br /> !plaats <br /> !info<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Gouwdag RK || 15 mei 1966 || Westouter || met 3.000 RK in Monsalvaet - bouwen van een stad met primitieve middelen - aankomst van Tante Griet en de Burgemeester (in old-timer Renault) - groot spel in bossen - feestspel om af te sluiten, waarin 2 clowns de hoofdrol speelden. Noot: Rita Vercruysse sprak industrieel uit Ardooie (verzamelaar oldtimers) aan, die meewerkte, op voorwaarde dat hij zelf mocht rijden (met witte kiel en kepie).<br /> |-<br /> | 1965-1966 || Kernledenkamp || 13-16 apr 1966 || De Lovie, Proven || voor 16-18-jarigen ; voor alle gewesten ; 230 fr. Deelname ; om 22u lichten uit <br /> |-<br /> | 1965-1966 || Spanjereis || || Spanje || anekdote van Hugette in rondetafel: Agnes Pas met gloednieuwe witte jurk, viel in de fontein in het Alhambra - en zusters in een bepaald klooster vonden het schandalig dat we in badpak door de gangen renden of bij mekaar in de kamer kwamen (toen drie zussen Dessart mee) <br /> |-<br /> | 1965-1966 || Studentinnenparlement || 6 maa 1966 || Brussel || Parlement voor meisjesstudenten <br /> |}</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=1964-1965&diff=2920 2021-06-09T13:03:17Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>[[categorie:activiteiten 1960-1961 tot 1969-1970]]<br /> {|class=&quot;wikitable sortable&quot;<br /> !jaartal <br /> !activiteit <br /> !datum <br /> !plaats <br /> !info<br /> |-<br /> | 1964-1965 || Cruise Noorwegen || 8-16 juli 1965 || Noorwegen || organisatie Nationaal - met Suus, Huguette D., Christiane St. - Scandinavische Vaart (met Grote Beer) van 9 dagen - 5,000 fr. Deelname ; verslag van Christiane Staessens in Gisteren (kopie in map) - ook anekdote van Huguette D. in rondetafel: eerste avond lag helft van de boot zeeziek in zijn kajuit ; en Mgr. Maertens verscheen op een bepaalde dag blinkend aan dek… hij had brillantine i.p.v. zonnecrème gesmeerd op zijn gezicht… <br /> |-<br /> | 1964-1965 || Gouwdag RK || 8 mei 1965 || Heist || Opnieuw regenachtige dag - viering van 4.000ste westvlaams RK - Figuren als Draadje, Jan Maat, Anatol de Beer en andere striphelden - schattenjacht, duinenspel, feestspel door toneelgezelschap Wim Savenberg - &quot;Grote Zus&quot; (Andrea Allemeersch) kon er niet bij zijn door ongeval op studentinnentocht - 3.000 RK stuurden telegram naar kliniek: &quot;3.000 Roodkapjes met Draadje en haar Maatjes zingen heel luid kom er vlug uit&quot; <br /> |-<br /> | 1964-1965 || Joepie 1 || 12-14 apr 1965 || Leuven (X) Brabant || nog enkel ksa (jonghernieuwers) - drie dagen <br /> |-<br /> | 1964-1965 || Kernledenkamp || 5-8 apr 1965 || kosmos, Westouter || <br /> |-<br /> | 1964-1965 || kernledenweekends || || gewest Kortrijk || 9-10 mei in Harelbeke (15 fr. Deelname) ; 22-23 febr. In Kortrijk ; 7-8 nov. In Kortrijk (40 fr. Deelname) ; ook andere gewesten deden dit… <br /> |-<br /> | 1964-1965 || Leidstersweekend || 14-15 nov 1964 || || 90 fr. Deelname <br /> |}</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2919 2020-08-07T08:37:50Z

<p>Lieve: /* Meer lectuur */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> <br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de organisatie en werking in de beginjaren, door Lieve Boone: [[Media:Organisatie_en_werking_in_de_beginjaren_Lieve_Boone.pdf|Klik hier]]<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2918 2020-08-06T15:46:50Z

<p>Lieve: /* Meer lectuur */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> <br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de organisatie en werking in de beginjaren, door Lieve Boone: [[Media:Organisatie_en_werking_in_de_beginjaren_Lieve_Boone.pdf|Klik hier]]<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2917 2020-08-06T15:46:36Z

<p>Lieve: /* Meer lectuur */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> <br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de organisatie en werking in de beginjaren, door Lieve Boone:[[Media:Organisatie_en_werking_in_de_beginjaren_Lieve_Boone.pdf|Klik hier]]<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Bestand:Organisatie_en_werking_in_de_beginjaren_Lieve_Boone.pdf&diff=2916 2020-08-06T15:45:17Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div></div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2915 2020-08-06T14:53:06Z

<p>Lieve: /* Bewogen beweging */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> <br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2914 2020-08-06T14:48:21Z

<p>Lieve: /* Toen KSA nog VKSJ was… */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> <br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2913 2020-08-06T14:42:23Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2912 2020-08-06T14:41:34Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2911 2020-08-06T14:39:18Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180 px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2910 2020-08-06T14:38:52Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|thumbnail|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2909 2020-08-06T14:24:20Z

<p>Lieve: /* Gouw- en Landdagen */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]].<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord [[:Categorie:Activiteiten|Activiteiten.]]<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> [[Bestand:[[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px|right]]In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2908 2020-08-06T14:22:34Z

<p>Lieve: /* Verhalend kader */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]].<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> [[Bestand:[[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px|right]]In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2907 2020-08-06T14:21:27Z

<p>Lieve: /* Verhalend kader */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord [[Jaarthema|Jaarthema’s]].<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> [[Bestand:[[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px|right]]In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2906 2020-08-06T14:19:21Z

<p>Lieve: /* Steeds jonger */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> [[Bestand:[[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px|right]]In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2905 2020-08-06T14:16:16Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2904 2020-08-06T14:15:54Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> [[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px|right]]Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2903 2020-08-06T14:15:24Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> [[Bestand:Logo Roodkapje.jpeg|180px]]Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2902 2020-08-06T14:11:45Z

<p>Lieve: /* Fiere beweging */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2901 2020-08-06T14:11:26Z

<p>Lieve: /* Fiere beweging */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2900 2020-08-06T14:11:03Z

<p>Lieve: /* Fiere beweging */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> [[Bestand:Schild West in kleur.jpg|180px|right]]<br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2899 2020-08-06T14:08:13Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2898 2020-08-06T14:07:36Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2897 2020-08-06T14:07:08Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|upright=0.45|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2896 2020-08-06T14:06:26Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|thumb|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2895 2020-08-06T14:05:52Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2894 2020-08-06T14:05:30Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|thumb|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2893 2020-08-06T14:04:58Z

<p>Lieve: /* Hoe het begon? */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> [[Bestand:Uniform-26-groep Izegem.jpg|180px|right|Kostschool Ave Maria Izegem]]<br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Lieve_Boone&diff=2892 2020-08-06T13:57:47Z

<p>Lieve: </p> <hr /> <div>Lieve Boone komt als Chiroleidster bij VKSJ terecht voor haar stage vanuit de Sociale School Ipsoc in 1978 en 1979. Na haar studies kan ze in 1979 starten als '''provinciaal vrijgestelde''', weliswaar in de voor die tijd kenmerkende BTK- en DAC-statuten. VKSJ West maakte gretig gebruik van deze statuten, waarbij je een project moest indienen voor een bepaalde periode en na goedkeuring iemand mocht tewerkstellen op kosten van de overheid. (Ook het statuut van Burgerdienst was trouwens interessant: jongens die omwille van gewetensbezwaren geen legerdienst wilden doen, maar in de plaats gratis werkten in een sociale organisatie. Voor een veel langere periode dan de legerdienst nota bene...)<br /> De vrijgestelden werden gelijk beschouwd, of ze nu betaald werden door de beweging of niet. Ze vormden een ploeg, die alle taken en verantwoordelijkheden verdeelde. En in een periode tussen twee goedgekeurde projecten door, bleef je gewoon verder werken (met de werkloosheidsuitkering als loon).<br /> <br /> Lieve bleef pedagogisch vrijgestelde tot 1982, maar ging toen als animator werken in het pas opgestarte '''Hoogveld'''. Daar kon men genieten van een goedgekeurd DAC-project, voor onbepaalde duur. Het werk was heel gevarieerd: de gebouwen praktisch helpen inrichten, een systeem voor boekingen en administratie uitwerken, zich inwerken in boekhouding, groepen onthalen en afsluiten, Hoogveldkermesse en andere activiteiten helpen organiseren,... Wekelijks trok Lieve naar het Dagelijks Bestuur van (v)KSJ West, om de band te onderhouden met Hoogveld, tot 1987. Ze werkte in Hoogveld tot 1988.<br /> <br /> In (v)KSJ bleef ze meewerken in de Simploeg (tot 1985) en in de Algemene Vergadering (tot 1995).<br /> <br /> In 1990 kreeg (v)KSJ West een DAC-project goedgekeurd voor een extra kracht, om de toenemende '''administratie''' uit handen te nemen van de pedagogisch vrijgestelden (toen Katrien Michiels en Marijke Decuypere). Lieve nam deze taak op tot 1995, waarna ze vervangen werd door Els Delie. <br /> <br /> Sinds 2000 probeert Lieve - met vallen en opstaan - de geschiedenis van VKSJ West wat te beschrijven, samen met een aantal oud-medewerkers. Deze WIKI is daar een product van.</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Gebruiker:Lieve&diff=2891 2020-08-06T13:56:03Z

<p>Lieve: /* Bio */</p> <hr /> <div>==Bio==<br /> <br /> Lieve Boone was vrijgestelde in '''(v)KSJ West''', eerst pedagogisch en later administratief. Zij werkte samen met Leen Accou, Maryline Benoit, Fino Tratsaert, Christina Vanderhaeghe, Wim Mestdagh, Rita Vanlangendonck, Jan Blondeel, [http://abdijnazareth.be Katrien Michiels]], Marijke Decuypere, [[Gebruiker:Ann|Ann Blontrock]], Ann Delaere, Ann D'hiet, Ingrid Van der Biest,...<br /> en de provinciale proosten Joris Weyts en Koen Seynaeve. <br /> <br /> Zij werkte op [http://www.hoogveld.be '''Hoogveld'''] in de 5 beginjaren.</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Uniform&diff=2890 2020-08-06T13:48:59Z

<p>Lieve: /* Het lichtblauwe hemd (1979-2015) */</p> <hr /> <div>Sinds jaar en dag willen jeugdbewegingen zich identificeren en onderscheiden door hun specifiek uniform. In vKSJ kent het uniform een grote evolutie: van héél stijlvol en ‘fijnvrouwelijk’ over sportief naar losse spelkledij (uniform even taboe!) - om terug te evolueren naar een duidelijk herkenbaar uniform. <br /> <br /> Eén ding is zeker: het uniform heeft totnogtoe alle stormen van discussie doorstaan. Het hoeft niet modieus te zijn, niet overal even enthousiast onthaald te worden, het verdraagt zelfs ‘dissidente’ uitgaven… In sommige perioden uniseks, in andere dan weer onderscheiden voor jongens en meisjes. <br /> <br /> De grootste storm – ook binnen vKSJ-west – situeert zich in de jaren ’70-‘80. Dan lijkt het uniform even ten dode opgeschreven. Maar het lichtblauwe hemd sinds de nationale fusie (1978) zorgt voor de revival: tegelijk speels en toch herkenbaar.<br /> Sinds de naamsverandering in 2015 draagt KSA-West (loyaal aan Nationaal zoals voorheen) het donkerblauwe hemd. <br /> <br /> Dé uniform-hit doorheen de jaren – zeker in West - is ongetwijfeld het Roodkapjes-T-shirt. Ooit getekend door Huguette Dessart, medewerkster in West.<br /> <br /> We durven veronderstellen dat menige oud-VKSJ’er naast fotoalbums haar/zijn uniform ergens bewaart op zolder…<br /> Hieronder lees je wat het nageslacht mogelijks vindt aan uniform-schatten. <br /> (Mocht je er geen raad mee weten: wij aanvaarden het dankbaar voor ons archief !)<br /> <br /> <br /> ==Het vooroorlogse uniform (1929-1944)==<br /> <br /> Bij het ontstaan van V.K.S.J. is in 1929-1930 nog geen sprake van een uniform, maar enkel van een '''kenteken''' &lt;ref&gt;Dit schild wordt in 1985 opnieuw ingevoerd op de provinciale vlag en het leidingsschild.&lt;/ref&gt; of herkenningsteken. Het is een soort wapenschild voor de hele Katholieke Actie, met een eigen kleur per beweging. Bij VKSJ staat een blauw kruis centraal, verwijzend naar kerk en geloof. Daarrond slingert een gele korenaar, verwijzend naar werk/inzet/christen zijn in jouw milieu. <br /> <br /> Het eerste ‘uniformstuk’ is in 1931-1932 de '''lichtblauwe pots''' voor VKSJ. [[Bestand:Uniform-2-groep.jpg|thumb|VKSJ Sint-Andries Brugge, 1933, foto 'Bewogen Beweging']]<br /> <br /> Alle jeugdgroeperingen aangesloten bij het VJVKA (Vrouwelijk Jeugdverbond voor Katholieke Actie, koepelorganisatie opgericht in 1930) komen in 1933 overeen om '''hetzelfde kleed als uniform''' te dragen. Alleen de '''kleur verschilt''': <br /> - de arbeidsters (VKAJ) kiezen ''rood'' <br /> - de burgers- en middenstandsjeugd (VKBJ) ''wit'' <br /> - de boerinnenjeugdbond (BJB) ''groen'' <br /> - en de studentinnen (VKSJ) ''blauw''. <br /> Er is vaak sprake van ‘de blauwe meisjes’, of ‘de blauwe jeugd’.<br /> <br /> [[Bestand: Uniform-3-patroontekening.JPG|thumb|left|150px|patroontekening in Nieuwe Tijden, okt. 1933]]Het uniform bestaat nu uit een '''lichtblauwe pots (alpenmuts) met kenteken''' (beide te koop op het secretariaat) en een '''lichtblauw kleed met lange mouwen'''. <br /> Meisjes kunnen hun uniform zelf naaien. In Nieuwe Tijden, het gezamenlijk blad van VKSJ en VKBJ, vinden zij in oktober 1933 daarvoor een patroontekening. <br /> <br /> [[Bestand: uniform-4-artikel ZJ mei 1936.jpg|thumb|180px|Orde op zaken in artikel Zonnige Jeugd, mei 1936]]Maar het hoeft niet te verwonderen: er blijkt in 1936 '''teveel verscheidenheid''' op gebied van snit en versiering. Het uniform varieert teveel qua aantal plooien, snit en lengte van mouwen, kleuren… <br /> VKSJ probeert dus '''orde op zaken''' te zetten via een artikel in Zonnige Jeugd (ledentijdschrift). <br /> Daarin staat duidelijk wat niet mag en moét: eenvoudige snit, lange mouwen, '''wit kraagje''' en… de '''donkerblauwe VKSJ-das''' wordt gelanceerd.<br /> <br /> Men motiveert (lees: verplicht) de leden om het uniform te dragen op alle bijeenkomsten. Zo staat op een folder voor de Nationale Studieweek in augustus 1936 (Eeklo) uitdrukkelijk vermeld: “De deelneemsters dragen het uniform, t.t.z. het K.S.-kleedje met lange mouwen (uitzonderingen worden niet toegelaten), de blauwe alpenmuts met kenteken erop, de hangzak en het vouwstoeltje.”<br /> <br /> In Zonnige Jeugd, april 1937 verschijnt een artikel (met tekeningen) over '''“Ons kenteeken”''', dat ook mooi de evolutie van het eerste uniform illustreert. <br /> Daarin wordt verwezen naar de Kruisvaarten, waar men met eerbied een kruis naaide op de klederen van hen die voor de Heilige zaak ten strijde trokken… Het ligt voor de hand dat VKSJ hier een link legt met de eigen Katholieke Actie! <br /> <br /> In het Jaarboek van de Maricolen (school H. Familie), Brugge wordt beschreven dat de blauwe alpenmuts schuin op het hoofd moet gedragen worden én zelfs hoe de haartooi moet zijn: ofwel in “tressen” (vlechten), ofwel “à la mistinguette” (kort in de nek, met zijstreep en golven opzij).<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> bestand: Schild korenaar fotoboek Trees Van Daele.jpeg|schild met korenaar, foto Trees Van Daele<br /> bestand: uniform-5-groep.jpg|VKSJ Ruiselede, 1938<br /> bestand: Uniform-26-groep Izegem.jpg|kostschool Ave Maria Izegem met E.H. Bestuurder, 1930-'40<br /> bestand: Uniform 1935 VKSJ Ieper.jpg|VKSJ Ieper op studiedagen Eeklo, 1935<br /> bestand: uniform artikel ZJ Ons Kenteken.jpg|artikel Ons Kenteeken in Zonnige Jeugd, april 1937<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==De bloes en rok (1944-1970)==<br /> <br /> [[Bestand:Uniform-8-groep.jpg|thumb|VKSJ Torhout op jubileumviering in Brussel, 1949, foto boek Sint-Vincentiusinstituut Torhout]] Na de oorlog wordt het kleed vervangen door een '''donkerblauwe wollen rok en lichtblauwe bloes'''. &lt;ref&gt;In het Dank- en Huldeboek (1900-2000) van de Zusters Maricolen, Brugge, is sprake van een witte bloes, begin de jaren '40.&lt;/ref&gt; <br /> De '''donkerblauwe das''' en '''lichtblauwe pots''' (of baretje) blijven. <br /> Nu wordt wel uitdrukkelijk vermeld dat men '''lange witte kousen''' moet dragen. In deze periode is er immers veel te doen rond “Zedigheid”.&lt;ref&gt;Volgens Maria Walleyn moesten nieuwe leden zelfs een brief ondertekenen, waarin ze beloofden hun verder leven lange mouwen en lange kousen te dragen.&lt;/ref&gt; Veel leden – of hun moeders – breien zelf die kousen.<br /> <br /> Op de '''dasspeld''' staat het kenteken afgebeeld met kruis waarrond zich een korenaar slingert. In feite mag alleen dit schildje op de das gespeld worden, maar velen steken er méér op… Er volgt dan ook een actie om te versoberen.<br /> <br /> De evolutie van studiebeweging naar jeugdbeweging zorgt ook voor een evolutie in het uniform. In de jaren ’50 wordt een '''bruine lederen gordel''' gelanceerd. En in 1956 vermeldt het leidsterblad Werk en Vorder een '''nieuw model lichtblauwe bloes''' in popeline, ''“met een rond kraagje, kleurvast, wast en strijkt zonder moeite”''. Het kost 185 Bfr. (4,59 euro)<br /> Er komen ook '''witte moussesokjes''' bij en '''kentekens''' voor groepsleidster (toen ‘hoofdleidster’), gewestleidster en parochieleidster.<br /> <br /> [[Bestand: Uniform-9-leidster.JPG|thumb|left|160px|Leidster Cecile Van Mullem, jaren '60]] [[Bestand: Bloes en plooirok.jpg|thumb|180px|foto Cyriel De Vlieghere (proost 1952-1968)]]De '''leidstersdas- en fluitkoorden''' verschillen van kleur ngl. de functie:<br /> * de dioceesleidster en nationale leidster dragen ''wit'' <br /> * de districtleidster (of gewestleidster) ''geel'' <br /> * de ontspanningsleidster ''groen'' <br /> * de afdelingsleidster (plaatselijke leidster) ''blauw'' <br /> * de roodkapjesleidster ''rood''.<br /> Bij een officiële aanstelling krijgt de leidster telkens een fluitkoord in de kleur van de nieuwe functie.<br /> <br /> De leden kunnen ook '''kentekens''' krijgen: een '''''gekleurd steentje''''' voor op de dasring, volgens de afgelegde Schild-Ring-Kransproeven - of een '''''zilveren ring''''' met de inscriptie “Hou ende Trou” &lt;ref&gt;&quot;Hou ende Trou&quot; is de VKSJ-leuze (of Katholieke Actie-leuze?) en groet vanaf 1942 (?). De volledige tekst luidt: &quot;Aan Christus' Kerk, aan Haard en Volk, Hou ende Trou&quot;&lt;/ref&gt; voor de kernleden. <br /> <br /> Hoewel het uniform jeugdbewegings-allure krijgt, gelden nog vele voorschriften met duidelijke ge- en verboden. Het uniform moet te allen tijde piekfijn zijn. Enkel bij activiteiten op het kampterrein zelf is gewone spelkledij toegelaten. Bij een bosspel of dagtocht is daar geen sprake van. Loop maar eens tussen braamstruiken of kruip onder prikkeldraad met een lange, wijde, wollen plooirok… of stap in een brandende zomerzon met hoog gesloten bloes en een das rond de hals. En als het regent wordt de wollen rok loodzwaar en achteraf ook moeilijk droog…<br /> In VKSJ-West en meer bepaald in Gewest Brugge groeit rond 1957 het idee van een '''kampuniform''' of '''zomeruniform'''. Gewestleidster Lucienne De Boodt komt met het idee, opvolgster Rosa De Prêtre werkt het uit. Als regentes huishoudkunde zoekt ze in de eerste plaats naar meer praktische materialen: lichter en beter wasbaar (kreukvrij katoen). De passende stof wordt gevonden in de stoffenwinkel van de zus van Lena Christiaen (leidster in Brugge en later op het nationaal secretariaat werkzaam). Het ontwerp wordt afgewerkt samen met Rose-Anne Coens (leidster en studente regentaat snit en naad). <br /> Het kampuniform bestaat uiteindelijk vanaf 1959 uit een '''hardgele bloes met korte mouwen''' (met variatie op de sjaalkraag, om vlot zonder sluiting over het hoofd te kunnen trekken) die op heuplengte op de rok valt, en een '''wijde katoenen hoogblauwe rok met losse plooien''' (met twee opgestikte zakken). <br /> [[Bestand: Zomeruniform kraag.jpg|thumb|left|180px|zomeruniform kraag]] [[Bestand: Uniform-10-anorak.jpg|thumb|180px|Banneux 1961, anorak, foto Mieke Ghesquiere]]De bloezen worden gestikt en verkocht in de technische school Maricolen. Men kan ook op maat geknipte onderdelen verkrijgen, ten huize van Rosa De Prêtre, om zelf de bloes in mekaar te steken. De rokken moeten met uitleg en begeleiding zelf gemaakt worden. <br /> Het kampuniform valt dermate in goede aarde dat VKSJ-West het provinciaal invoert.<br /> Verder komt er nationaal een donkerblauwe '''VKSJ-anorak'''. De anorak is ook een dankbaar uniformstuk om op kamp of bijv. tijdens de Studentinnentochten te dragen, o.a. door de grote zak vooraan, waar je van alles in kwijt kunt… Ze worden gemaakt in een fabriekje in Komen.<br /> Tenslotte is er nog een '''VKSJ-rugzak''' te koop op het secretariaat.<br /> <br /> Dit kampuniform wordt in 1965 aangevuld met een '''koningsblauwe trui met boothals''', gelanceerd door vrijgestelde Myriam Flamey en hierin ondersteund door de diocesane raad.<br /> <br /> [[Bestand: Uniform-12-groep.jpg|thumb|ca. 1967-1970]]In 1958 moet er opnieuw orde op zaken gesteld worden. <br /> Volgend artikel verschijnt in Werk en Vorder (1958-1959, nr. 1, september, p.22) :<br /> ''“Leidsters, hebt u op de ontmoetingsdagen de uniformen eens bekeken? Is er u niets opgevallen? Wat vond gij van de groen-blauwe gestreepte rokken, van de gele sokjes, van de rode schoentjes, om niet te spreken van hoge hakken, van de 30 verschillende soorten lichtblauwe bloezen… Wij vinden het spijtig dat onze stijl aan het verwateren is. U niet? Tijdens dit Lourdesjaar willen we daaraan eens terug speciaal de aandacht geven. Dit jaar elke VKS’er terug een piekfijn uniform. U kan alles (behalve de rok) krijgen op het VKSJ-secretariaat aan gunstige voorwaarden.”'' <br /> Dan volgt een opsomming: donkerblauwe rok (vrij model) – bleekblauwe bloes – lederen gordel – donkerblauwe das – kenteken – witte sokken – anorak – blauwe pots – sportschoenen (zwart of bruin). <br /> ''“Indien iedere afdeling hiervoor eigen leveranciers zoekt, komen we tot de mooiste warboel. En, laten we het u eenvoudig zeggen: de winkel is een voorname bron van inkomen van VKSJ over het algemeen en ook voor de kas van uw eigen afdeling. Leidsters, om dat erdoor te krijgen moet uzelf volledig meewerken en zelf het goede voorbeeld geven. Er is maar één middel: spreek erover met uw leden en doe regelmatig inspectie. Streng zijn hierin. Krijgen we het erdoor?”''<br /> <br /> In de jaren ’60 begint de mentaliteit te veranderen. We lezen in Werk en Vorder (1963): <br /> ''“En dan mag er wel nog een uniform zijn, om het gemeenschappelijk aan te duiden, maar het zal van bijkomstige betekenis zijn. En vlaggen en andere uiterlijke tekenen, “formatie” incluis, als ’t allemaal maar levensecht blijft en fris.”''<br /> <br /> ==Roodkapjes-uniform (1942- 1970)==<br /> <br /> [[Bestand:Roodkapje.jpg|thumb|180px|Roodkapjes, foto Cyriel De Vlieghere (proost 1952-1968), KADOC]] Uiteraard moeten Roodkapjes eruit zien als een echt Roodkapje. <br /> De stichters Yvonne Van Maele en proost Geraard Desmet bedenken dan ook een passend uniform: een '''rood kapje (potsje) en rood sjaaltje'''. &lt;ref&gt;Anekdote: in bepaalde parochies fluisteren de mensen verwonderd als ze de eerste Roodkapjes de kerk zien binnenstappen: &quot;De socialisten gaan nu ook al terug naar de kerk!&quot;&lt;/ref&gt; <br /> Pas later (wellicht kort na de oorlog) komen er de '''witte bloes''', de '''blauwe rok''' (met bretellen) en de '''witte kousen''' bij.<br /> <br /> Het is tijdens de oorlog niet eenvoudig om aan rode stof te geraken, maar via de weverij van de vader van Yvonne Van Maele lukt het wel.<br /> <br /> Rond 1950 krijgen de kleuren een zinnebeeldige betekenis. ''Rood'' verwijst naar de dienstbaarheid (Doulè) en ''wit'' naar de reinheid en feestelijkheid. <br /> De rode das (45 cm x 45 cm) krijgt het meisje pas na haar aspiranteproeven. De das moet in een driehoek geplooid zijn en samengehouden met een lus.<br /> <br /> Dit uniform blijft zo’n 30 jaar bestaan.<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> bestand: Uniform-7-tekening.JPG|thumb|tekening Wies Homblé<br /> bestand: Uniform-22-RK en leidster.jpg|thumb|left|Roodkapjes en leidster, jaren '50<br /> bestand: Uniform-23-artikel.jpg|thumb|left|Uit: Roodkapje, jan.-febr. 1950<br /> bestand: Uniform-21-groep.jpg|thumb|left|Roodkapjes jaren '40-'50<br /> bestand: RK-3-groet1.JPG|thumb|left|Roodkapjesgroet<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes T-shirt (vanaf 1970)==<br /> <br /> [[Bestand:Uniform-25-roodkapje.JPG|thumb|180px|left]] [[Bestand: Uniform-24-tekening.jpg|thumb|180px]] <br /> <br /> Rond 1970 wordt de witte blouse vervangen door een leuk '''wit T-shirtje''' met een rode vilttekening van een Roodkapje erop. <br /> De tekening wordt ontworpen door Huguette Dessart (medewerkster van 1962 tot 1969).<br /> <br /> Dit T-shirtje blijft in West-Vlaanderen nog steeds (?) de tijd trotseren. <br /> <br /> [[Bestand: RK 14 kentekens-min.JPG|thumb|center|180px|Roodkapjes kentekens]]<br /> <br /> <br /> ==De spelkledij (1970-1986)==<br /> <br /> [[Bestand:Uniform-13-bolletjes.JPG|thumb|tekening op uitnodiging jubileumviering 1979]] In deze periode is er veel discussie rond het uniform, dat als militaristisch en burgerlijk gezien wordt. Het is niet langer mogelijk om te verwachten dat leden en leiding “in uniform” aan een activiteit deelnemen.<br /> <br /> In een poging om tegemoet te komen aan de kritieken én wensen spreekt men (in West en Nationaal) niet langer van “uniform” maar van “spelkledij” en lanceert men een '''donkerblauwe T-shirt met drie witte bollen''' (van verschillende omvang). Die bollen verwijzen naar de 3 takken of leeftijdsgroepen die sinds 1964 ingevoerd zijn: Kim (+16 jaar) - Sim (14-16 jaar) - Jim (12-14 jaar). Wie wil kan de witte vlakken naar eigen creativiteit inhoud geven.<br /> Leidsters dragen in deze periode eerder een lange broek dan een rok. <br /> <br /> In het nationaal leidingsblad Inpikker verschijnt in 1979 een artikel, dat deze tijdsgeest én beleidskeuze goed weergeeft. We lezen: ''We menen dat wij - anno 1979 - moeten afstappen van een &quot;uniform&quot;, waarmee we dan bedoelen: een kledij die door iedereen van de groep moét worden gedragen, (...) die een hiërarchische opdeling in de groep laat zien en die het mogelijk maakt orde en tucht te laten heersen binnen de groep. Anderzijds zoeken wij in KSA-VKSJ ook naar uitdrukkingsvormen om duidelijk te maken dat wij aan hetzelfde bezig zijn. (...) Vandaar dat we opteren voor een sober spelkledij-aanbod dat niet bindend is voor ieder van de 40.000 mensen in VKSJ-KSA, dat niet àf is maar ruimte schept voor de eigen vindingrijkheid van ieder individu, van iedere groep. ''<br /> <br /> De jaren ’70 staan ook in het teken van de groeiende samenwerking tussen VKSJ en KSA op nationaal vlak. Dit resulteert uiteindelijk halverwege de jaren ’70 in een nationale fusie.<br /> De nieuwe '''blauwe uniseks pull''' kan als het eerste gezamenlijke uniformstuk beschouwd worden.<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> bestand: Inpikker spelkledij 1.jpeg|thumb|left|origineel artikel Inpikker jg. 5 nr. 6, juli-aug. 1979<br /> bestand: Inpikker spelkledij 2.jpg|thumb|left|origineel artikel Inpikker vervolg<br /> Bestand: Uniform-14-bolletjes.jpg|thumb|180px|Katelijne Sabbe op jubileumviering VKSJ 50 jaar, 1979<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Het lichtblauwe hemd (1979-2015)==<br /> <br /> [[Bestand:Uniform-17-groep.jpg|thumb|Buiteling 2004, foto archief VKSJ West]] Met de fusie in 1978-1979 moet het uniform opnieuw aangepast worden.<br /> De gevoeligheden rond het uniform evolueren en er is opnieuw ruimte voor een “duidelijker” uniform: een '''stevig lichtblauw hemd''' (met borstzak), een '''rode en lichtblauwe das''' - aangevuld met de '''marineblauwe T-shirt''' als spelkledij.<br /> Het licht- of donkerblauwe '''KSJ-embleem''' is telkens duidelijk zichtbaar en is het teken van verbondenheid in deze toch wel “bonte” beweging. Op de T-shirt verschijnt het embleem eerst in het groot (rood) en later verkleind (lichtblauw).<br /> De kleur van de das verschilt naargelang de provincie. In vKSJ-West kan men kiezen tussen rood of lichtblauw. De begeleiding draagt beide kleuren in elkaar verstrengeld.<br /> Dit nieuwe uniform slaat aan bij de leden en wordt massaal gedragen. Het is stijlvol én speels. Ook vKSJ-West kiest er resoluut voor. <br /> <br /> [[Bestand: Schild West in kleur.jpg|thumb|left|180px|Schild vKSJ-West]]In 1985 herwaardeert vKSJ-West het traditionele '''VKSJ-embleem''' (met schild en korenaar), aangevuld met het nieuwe KSJ-embleem (centraal in het midden). Dit eigen embleem wordt nu gebruikt op de provinciale vlag en op een mouwschildje. Wie drie jaar leidster blijft, wordt bevestigd en bemoedigd door een speldje met het embleem op. Ook wie cursus volgt, krijgt een bijzonder kenteken. West is nu ook herkenbaar aan de kleuren '''rood en blauw'''.<br /> <br /> In het werkjaar 1986-1987 lanceert nationaal - onder impuls van vKSJ-West - een '''marineblauwe sweater''', met lichtblauw embleem.<br /> <br /> Af en toe wordt iets nieuws gelanceerd, met wisselend succes. Zo komt er in 1992-1993 een '''purperen K-Way''', die geen lang leven beschoren is wegens slechte kwaliteit. <br /> De '''marineblauwe trui''' met rolkraag en ritssluiting tot op de borst wordt op algemeen verzoek terug op de markt gebracht, maar verdwijnt later opnieuw door het succes van de '''fleece'''.<br /> <br /> In 1996 wordt het '''T-shirt asgrijs''' met een speelse blauwe tekening en rode letters. Maar vanaf maart 2004 komt opnieuw een vernieuwd '''donkerblauw T-shirt'''.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> bestand: Uniform-20-grijze t-shirt.jpg|asgrijze T-shirt, Buiteling 2004<br /> bestand: Uniform-16-groep.jpg|left|Buiteling 2004<br /> bestand: uniform-hemd en das.jpg|left|Ann Delaere en Ann D'hiet<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Het donkerblauwe hemd (vanaf 2015)==<br /> [[Bestand: hardblauw hemd3 Joepie27.jpg|thumb|groep op Joepie 2017, foto KSA West]]Sinds september 2015 draagt de nationale beweging – en dus ook West – de éénvormige en korte naam KSA. Het uniform wordt nu het '''donkerblauwe hemd'''. Dit was sinds 1997 erkend als officieel uniform – naast het lichtblauwe hemd – omdat sommige groepen uit Oost-Vlaanderen en Antwerpen dit bleven dragen, uit onvrede met het lichtblauwe hemd. Alle groepen van West passen zich gemakkelijk aan. Het donkerblauwe hemd met talloze mouwschildjes getooid is sindsdien ons officieel uniform.<br /> <br /> Verder horen ook de '''donkerblauwe T-shirt''' en '''Hoodie''' tot het uniform.<br /> <br /> Bezoek de winkel:<br /> http://www.ksa.be/winkel/241<br /> <br /> &lt;gallery&gt;<br /> bestand: hardblauw hemd4 Joepie27.jpg|Joepie 2017<br /> bestand: T-shirt 12.jpg|donkerblauwe T-shirt<br /> bestand: Hoodie 7.jpg|Hoodie<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> ==Bronnen==<br /> * Zonnige Jeugd, mei 1936 en april 1937<br /> * brochure Organisatie en Werking der V.K.S.J., 1933<br /> * Vaardigheidsboekje I, 1938<br /> * Dank- en Huldeboek ‘Bouwen aan een eeuw school’ (1900-2000) van de Zusters Maricolen, Brugge, november 2000<br /> * info Maria Walleyn, Myriam Flamey, Rose-Anne Coens, Rosa De Prêtre, Lucienne De Boodt, Kathelijne De Wolf, Lieve Boone<br /> * Werk en Vorder, 1958-1959, nr. 1<br /> * Gisteren, jg. 14 nr. 3 (sept. 1994), gebaseerd op Nieuwe Tijden (oktober 1933) en Werk en Vorder (1956)<br /> * Gisteren, jg. 19, nr. 3 (nov. 1999)<br /> * Gisteren, jg. 23 extra nr. (2003-2004)<br /> * Bewogen Beweging, 60 jaar KSJ-KSA-VKSJ, 1988<br /> * nota van U. Huybrechts<br /> * folder Nationale Studieweek 1936 (VKSJ-archief in Kadoc, map 288)<br /> * Inpikker, jg. 5 nr. 6, juli-augustus 1979<br /> * website KSA West<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2889 2020-08-06T13:47:34Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2888 2020-08-06T13:47:18Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|160px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2887 2020-08-06T13:46:47Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|right|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2886 2020-08-06T13:45:47Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|180px|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2885 2020-08-06T13:45:22Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|rechtop=0.15|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2884 2020-08-06T13:44:43Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|rechtop=0.45|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2883 2020-08-06T13:44:02Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|miniatuur|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2882 2020-08-06T13:43:45Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|thumb|Groet Doulè]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2881 2020-08-06T13:42:46Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG|thumb]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=Roodkapjes&diff=2880 2020-08-06T13:42:18Z

<p>Lieve: /* De groet Doulè */</p> <hr /> <div>Tienduizenden Vlaamse meisjes zijn ooit Roodkapje geweest. Die beweging voor kinderen vanaf 8 jaar ontstaat in de schoot van VKSJ-West in volle oorlogstijd. <br /> <br /> VKSJ bestaat vanaf 1929-1930 voor meisjes vanaf 14 jaar. Aanvankelijk ligt de klemtoon op studie en vorming van de studerende meisjes, om hun taak op te nemen in de ruimere Katholieke Actie. Maar geleidelijk groeit het besef &lt;ref&gt;Ook in Chiro en Scouting&lt;/ref&gt; dat de werking wat speelser moet, om aantrekkelijk te blijven. In 1939 kiest VKSJ Nationaal &lt;ref&gt; Op de nationale studiedagen 16-19 augustus 1939 te Onze-Lieve-Vrouw-Waver&lt;/ref&gt; voor de jeugdbewegingsmethode en groeit ook de idee om de werking te verruimen voor jongere meisjes vanaf 12 jaar. De opstart van de Roodkapjes in 1942 is even later dus een logische evolutie. <br /> <br /> ==De wieg staat in Tielt==<br /> '''''[[Yvonne Van Maele]]''''' - sinds 1930 dioceesleidster van VKSJ West-Vlaanderen - zit al in 1941 met de idee om vanaf de basisschool met een soort VKSJ te beginnen Ze getuigt: ''“Ik was toen 32 jaar. Het was tijdens de oorlog zeer gemakkelijk om jeugd bijeen te krijgen. Ze hadden niet veel, ze konden niet veel weggaan. Ik heb gezegd tegen mijnheer Lowie, onze diocesane proost, dat er iets moest komen voor kinderen. En hij zei: ‘Doe maar’. Ik heb het toen voorgesteld aan mijnheer De Smet. Hij was onderpastoor in Tielt, waar ik woonde en waar het diocesaan VKSJ-secretariaat was. Hij ging daar direct in op en samen zijn we beginnen denken: hoe gaan we dat doen? De wieg stond dus in Tielt.”''<br /> <br /> Gewestproost '''''Gerard De Smet''''' nodigt Yvonne bij hem thuis uit rond Pasen 1941. Ze willen die droom omzetten in concrete ideeën en plannen. Eerst denken ze aan een “voor-VKSJ” voor de 12- tot 14 jarigen. Die meisjes zitten in het 7de en 8ste leerjaar van de basisschool. Maar ze beslissen snel om met 8-jarigen te starten, volledig aangepast aan de leefwereld van het kind. Yvonne: ''&quot;De proost had een heel programma uitgedacht, een model voor meisjes van acht tot veertien jaar en gaf het een romantisch kleedje.&quot;'' &lt;ref&gt;Lees het volledig interview met Yvonne Van Maele&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes wordt de naam==<br /> De ideeën borrelen op en Yvonne noteert ijverig. Het moet aanschouwelijk zijn voor de kinderen, niet te abstract of te theoretisch. Sprookjes spreken sterk aan en zo’n sprookjesfiguur is Roodkapje. De leden kunnen '''Roodkapjes''' heten en een rood mutsje dragen i.p.v. het lichtblauwe van de VKSJ. En er steekt een moraal in het sprookje: Roodkapje moet gehoorzaam zijn en oppassen voor de wolf. Die wolf staat symbool voor het kwaad dat overal om de hoek loert, vooral de bedreiging van de reinheid. Roodkapje kan een herkenbaar rolmodel zijn voor de kinderen omdat zij geen prinses is maar een doodgewoon volks meisje. Ze is gedienstig (gaat oma bezoeken) en toch soms ondeugend (ze plukt toch bloempjes en wordt zo verrast door de leugenachtige wolf). Het uiteindelijk resultaat is braver. &lt;ref&gt;In de publicatie Roodkapje, proeve van werking voor Jong-V.K.S.J, wellicht 1943, lezen we op p. 4: “Het oude sprookje van Roodkapje en den wolf, maakt de les van dienstvaardigheid klaar en aanschouwelijk: ze wezen dienstvaardig zooals Roodkapje, doch niet ongehoorzaam noch lichtzinnig zooals Roodkapje het was. R.K. van O. L. Vrouw zijn nooit ongehoorzaam en luisteren nooit naar den boozen wolf.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Eén toevoeging is wel nodig om van de bisschop de toestemming te krijgen. Ze maken van een Roodkapje ook een vroom meisje. Op een latere roodkapjesvlag knielt ze voor een kapelletje waarrond de wolf draait, midden een bloemenveld. Maria beschermt haar. Proost De Smet heeft zelfs al een idee voor een gebed van de Roodkapjes en ook voor een wet. In het tiende puntje staat: ‘Zij is op haar hoede voor de wolf.’ De bloempjes kunnen de morele vaardigheden zijn die de Roodkapjes aan hun medemensen en aan God schenken: reinheid, blijheid, gedienstigheid, .... Hij ziet de Vlaamse Roodkapjes al door de velden en straten lopen, overal blijgezind en gedienstig. Het [[uniform]] bestaat uit een rood sjaaltje en een rood kapje. Het leidt in bepaalde parochies tot verrast gefluister op het moment dat de Roodkapjes de kerk binnenstappen: ‘De socialisten gaan nu ook al naar de kerk!’. <br /> Yvonne geraakt ondanks de oorlogsschaarste, via de weverij van haar ouders, aan rode stof. De rode kleur staat symbool voor de liefde voor Maria en het (martelaars)bloed van de offervaardigheid. Ze zien het helemaal zitten.<br /> <br /> ==De groet Doulè==<br /> [[Bestand:RK-3-groet1.JPG]]Er moet ook een soort groet of leuze zijn die een opdracht inhoudt en wat mysterieus klinkt, een wachtwoord in een vreemde taal. Het Griekse woord voor dienstmaagd heeft wel iets: '''''Doulè'''''. Dat klinkt goed, straalt de grondidee van een gedienstig meisje uit en is gemakkelijk om krachtig uit te spreken als oprecht engagement: ‘Ik sta tot uw dienst (Maria)’. In 1943 was dat de leuze “Tot dienstbaarheid - altijd bereid!”. De leden begroeten elkaar en hun leidsters of proost met ‘Doulè’. <br /> <br /> Ze vinden het zo’n schitterend idee dat ze er niet aan twijfelen dat bisschop Lamiroy dit zal toejuichen. Diezelfde week verliest Yvonne echter de bundel met uitgetikte plannen. Proost De Smet schrijft alles dus opnieuw uit, waarbij hij de idee meteen mooier structureert en sterker uitwerkt. Met dat dossier trekt de priester naar de bisschop. Hij breidt voor de veiligheid de naam ‘Roodkapjes’ uit tot ‘Roodkapjes van Onze Lieve Vrouw’. <br /> <br /> De bisschop keurt het initiatief goed, Yvonne en proost De Smet kunnen de Roodkapjesbeweging opstarten. Ze spreken onderwijzeressen, religieuzen en VKSJ-leden aan en beginnen in de meisjesbasisscholen van Tielt, met de enthousiaste hulp van o.a. Rita Clement, laatstejaarsstudente aan de Normaalschool van Tielt en VKSJ-leidster. <br /> <br /> De Roodkapjeswerking krijgt snel onverhoopte proporties, want de interesse is groot… ook buiten West-Vlaanderen.<br /> <br /> ==Meer dan een West-Vlaams verhaal==<br /> Er wordt al snel overwogen om de werking nationaal te overkoepelen. In de studieweek van augustus 1942 wordt de Roodkapjeswerking voorgesteld en officieel aanvaard. <br /> Leidsters worden '''Goedhart''' genoemd, groepsleidsters zijn '''Blijgemoed'''. Deze termen neemt men over van Sint-Niklaas, waar ondertussen ook een kinderwerking van start ging.<br /> <br /> '''''Miet Haeck''''' wordt de eerste nationale Blijgemoed. Zij is lid van VKSJ sinds 1930 en leidster in Lokeren. Op dit moment geeft ze les in Eeklo en Tielt, waar Yvonne Van Maele woont, die haar dus kent en voorstelt. <br /> Er worden ook diocesane Blijgemoeden aangesteld, die door de Roodkapjes '''Grote zus''' genoemd worden. Vanuit de afdelingen sturen Roodkapjes kaartjes van op kamp, tekeningen en briefjes met verslag van activiteiten, of bedankingen – bv. na een gouwdag – naar hun (diocesane of nationale) Grote zus.<br /> <br /> In de herfst van 1942 (vermoedelijk) geeft het Nationale Secretariaat van VKSJ het boekje ''Roodkapje, Proeve van werking voor Jong-V.K.S.J. of de Roodkapjes van O.L. Vrouw'' uit. Daarin wordt de nieuwe werking grondig voorgesteld aan ouders en leidsters: verantwoording, grondige uitleg van doel, geest, werking en organisatie, kant en klare programma’s, gebeden, verhalen, kinderlectuur, spelen, turnlessen, dansen, liederen … Er staat zelfs een kleurplaat in met een mogelijke Roodkapjesvlag. <br /> <br /> Deze handleiding past helemaal in de geest van de Katholieke Actie en is dus zeer religieus getint. Het boekje heet terecht een ‘proeve’. Twee jaar later verschijnt een bijgeschaafde versie van de Roodkapjeswerking, meer op niveau van het kind. De wolf komt niet meer voor in het gebed en in de wet. Zelfs de sprookjesfiguur Roodkapje verdwijnt eind de jaren veertig uit de aandacht. Roodkapje en de wolf stonden aan de wieg, kwamen voor op de vlag, maar worden niet samen met de beweging groot. Enkel op de vrome prentjes die de wetspunten illustreren, komt nog een meisje met een rood mantelkapje voor.<br /> <br /> Het is merkwaardig hoe snel de nieuwe kinderbeweging tijdens de Duitse bezetting kan uitgroeien. In september 1942 zijn er officieel 200 Roodkapjes. Tussen 1946 en 1952 zijn dat er voor heel Vlaanderen reeds 5 000. Het grootse jubileumfeest n.a.v. tien jaar Roodkapjes geeft de ledencijfers een boost: in 1954 zijn er '''12 000 Roodkapjes''' in Vlaanderen. &lt;ref&gt;Cijfers voor West-Vlaanderen: in 1951-52 zijn er 1 352 Roodkapjes, verdeeld over een zestigtal afdelingen. Daarvan zijn slechts enkele niet aan een school, maar aan een parochie verbonden. Zo’n tien jaar later, 1960-1961, tellen we 65 afdelingen, meteen het grootste aantal Roodkapjesgroepen dat West-Vlaanderen ooit telde.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Roodkapjes en Kroonwacht==<br /> Het verhaal van de Roodkapjesbeweging heeft in West-Vlaanderen merkwaardig genoeg heel wat gelijkenissen met de Kroonwacht. Die meisjesbeweging ontstaat ook in 1942-1943, voor dezelfde leeftijdsgroep, en enkel in West-Vlaanderen, omdat de Brugse bisschop Lamiroy geen Chiromeisjes wil in zijn bisdom. Maar op hetzelfde moment probeert men dus Roodkapjesgroepen en Kroonwachtgroepen op te starten in dezelfde provincie. Beide bewegingen kennen succes, maar wie of wat bepaalt welke groep waar start, is ons niet duidelijk … <br /> <br /> Doordat de Kroonwacht op zondag samenkomt, hebben zij minder moeite om oudere leden aan te trekken. In januari 1965 mogen ze van bisschop Desmedt aansluiten bij Chirojeugd en dus officieel Chiromeisjes heten.<br /> <br /> ==Ledentijdschrift==<br /> Ondanks de papierschaarste van de oorlogsjaren ontvangen de leden vanaf 12 april 1943 een eigen '''tijdschrift Roodkapje'''. Dat wordt verspreid via de school, wat veel bespaart op de portkosten. Foto’s en verslagjes van plaatselijke groepjes en een zoekwedstrijd stimuleren de betrokkenheid van de lezers. Een populaire rubriek is '''Tante Griet'''. Zij reageert op de ingezonden opstelletjes en gedichtjes. De rubriek is, afhankelijk van de persoon achter Griet, een harde of lieve tante die streng of bemoedigend kan zijn. Sommige afdelingen zijn tijdens de eerste naoorlogse jaren trouwe klant en sturen veel tekstjes in (Kortemark, Tielt, Dottenijs, Ruiselede en Sint-Vincentius Torhout). Yvonne Van Maele is de eerste ‘Tante Griet’ en ze wordt opgevolgd door Lily Boeyen, Imelda Verstraete, Miet Haeck... Spelletjes en frisse artikeltjes moeten andere kinderen prikkelen om Roodkapje te worden en dus ook geabonneerd te raken. <br /> <br /> Het ledentijdschrift Roodkapje verdwijnt in 1973-1974 en '''Robbedol''' wordt het gemeenschappelijk tijdschrift voor Roodkapjes en Jongknapen (KSA).<br /> <br /> ==Leidingstijdschrift==<br /> Voor Roodkapjesleidsters wordt van 1948 tot 1973 een nationaal tijdschrift uitgegeven. '''Blije Groei''' is de opvolger van ''Jong-VKSJ-Bestuursblad'' en ''Voor-VKSJ-Bestuursblad''. Het verschijnt aanvankelijk tweemaal per trimester, later vier maal per jaar. De redactie bestaat uit de vijf diocesane Blijgemoeden (W-VL, O-VL, Antwerpen, Limburg en Brabant) en de verantwoordelijke voor Jeugdleven (tussen 1962-1969 Huguette Dessart), o.l.v. de nationale Blijgemoed. Ze komen samen tijdens weekends op het nationaal secretariaat of ergens te velde … <br /> <br /> In ''Blije Groei'' leggen zij de bedoeling en de vormgeving van het jaarthema uit. In grote lijnen schrijven ze ook de agenda van de afdelingsraad, de Goedhartenvergaderingen, de startvergaderingen, de eucharistievieringen, de kerstfeestjes … en geven ideeën voor knutselwerkjes, dansjes, enz. In de zomereditie wordt vaak een volledig kampprogramma uitgewerkt, vertrekkend vanuit een bepaald kampthema dat los staat van het jaarthema.<br /> <br /> Deze ideeën worden plaatselijk sterk gevolgd en uitgevoerd. Alle Roodkapjes van Vlaanderen krijgen dus hetzelfde aanbod zoals in de jaarprogramma’s van ''Blije Groei'' wordt voorgesteld. Die zijn tot eind de jaren ’59 heel godsdienstig opgevat. In de praktijk spreken wellicht vooral de speelse activiteiten aan.<br /> <br /> ==Schoolwerking==<br /> Ook in West-Vlaanderen zijn de meeste Roodkapjesafdelingen heel lang schoolgebonden. Ze komen samen op woensdag- of zaterdagnamiddag.<br /> <br /> De groepen kiezen vaak '''originele namen''' zoals ''Elfenland'' (Josefienen Zilverstraat Brugge), ''Staartster'' (Heilige Familie, Brugge), ''Vuurtoren'' ( O.L.V.-Hemelvaart, Paalstraat Brugge), ''Berenheem'' (Beernem), ''Kustwacht'' (Molenstraat Blankenberge), ''Golfbrekers'' (Kaaistraat in Oostende), ''Hoppeland'' en ''Westland'' in Poperinge, ''Fioretti'' (Nonnenstraat in Roeselare), ''Dumbo'' (Hugo Verrieststraat, Roeselare), ''Mandelburcht'' (Izegem), ''Sparretop'' (Torhout), ''Zonnestraaltjes'' (Kortemark), ''Duinviooltje''s (De Panne). &lt;ref&gt;Twee concentraties vallen op in 1966: Brugge (elf afdelingen) en Ieper (dertien afdelingen).&lt;/ref&gt; <br /> <br /> De provinciale leiding raadt aan om te werken met groepen van maximum veertig leden. In grotere basisscholen geeft die splitsing de kans om leeftijdsgericht te werken. Telkens moet daarvoor een Goedhart gevonden worden bij de VKSJ-meisjes of de onderwijzeressen. Zij kan haar groep opsplitsen in 'ronden' (met bloemennamen) van een tiental leden en zich daarin laten assisteren door een ‘rondeleidsterke’. <br /> <br /> Leden van het derde studiejaar zijn nog ''aspirant Roodkapje''. Pas na het afleggen van de belofte wordt men een echt Roodkapje: een ''Zilveren-Roodkapje'' in het vierde leerjaar, een ''Gouden-Roodkapje'' in het vijfde leerjaar en een ''Zonnemeisje'' in het zesde leerjaar. In de jaren ’60 vallen deze graden weg.<br /> <br /> ==Vakantiewerking==<br /> In de zomervakantie ligt de gewone werking in de scholen stil. Na een aantal jaar vult men die leemte op door '''kampen''' te organiseren, georganiseerd door gewest, diocees of nationaal. Zo gaan er diocesane Roodkapjeskampen door van 16 augustus tot 1 september 1947 in Mariënhove, Wakken, waar de Roodkapjes zich telkens voor drie dagen kunnen inschrijven.<br /> <br /> In het tijdschrift ''Roodkapje'' steekt vanaf 1946-'47 een uitnodiging voor nationaal georganiseerde zomerkampen in de kamphuizen Bloemenhuis op de Kwaremont (zomer 1947), Emmaüs in Weelde (vanaf zomer 1948), Mariënhove in Wakken en Kroonhove in Oostkamp (vanaf zomer 1949). De ouders kunnen hun kind rechtstreeks via dit formulier inschrijven voor een periode van acht tot dertig dagen. Deze kinderopvang is voor werkende ouders een mooi aanbod. De respons overstijgt de verwachtingen en vraagt niet alleen grote soepelheid en creativiteit, maar ook mobilisatie van extra Goedharten. &lt;ref&gt;Miet Haeck herinnert zich: ''“Verschillende ouders vroegen of we de kinderen niet langer konden houden. Ze hadden een zaak of moesten uit werken. We zochten twee kampeerplaatsen. En aangezien we toen nog niet in tenten mochten op kamp gaan, hebben we in 1947 twee kastelen gehuurd: tot 1955 het kasteel van Katholieke Actie in Oostkamp (50 frank of 1,25 € voor een week kamp) dat we omdoopten tot ‘Kroonhove’ en ook een deel van het kasteel van Emmaüs in Weelde (40 frank of 1 € voor een week kamp). Daar waren al kostgangers en dat was dus al gemakkelijker. De kamphuizen waren al na twee jaar erkend door het Nationaal Werk voor Kinderwelzijn (NWK).<br /> Via een brief aan de ouders konden de kinderen dan ingeschreven worden voor een week of voor een maand. De allereerste keer hadden we het wat onderschat. De opkomst was massaal, meer dan het kasteel aankon. Maar de leidsters wilden niemand weigeren en zeiden “Geen probleem, we lossen dat wel op!”. De kampen waren altijd volzet en we konden dat bolwerken doordat er altijd veel leidsters kwamen helpen. Sommigen deden dat liever dan zelf gewoon op kamp gaan. We volgden het programma van VKS, maar helemaal aangepast aan de kleintjes: dus ook met formaties, vlaggenrituelen, wachtwoorden, lied en wacht bij het kapelletje van Onze-Lieve-Vrouw. De leidsters waren meestal VKS’ers en op bepaalde momenten namen we ook, op vraag van de Sociale Hogeschool, stagiairs aan. Die hielpen dan mee.”''&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Later worden er ook kampen of vakantieactiviteiten per gewest georganiseerd door de gewestelijke Blijgemoeden. &lt;ref&gt;In Diocesane Mededelingen van 1955-1956 wijst de provinciale Blijgemoed Monique Dekeerle op de ''dringende noodzaak om meer parochiaal of stedelijk te werken, vooral met het oog op de verlofwerking'' of om met verschillende scholen samen op een namiddag of zelfs op een zondagvoormiddag een activiteit te organiseren.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> Uiteindelijk organiseren de meeste plaatselijke groepen zelf een jaarlijks kamp van 4 à 5 dagen. Een groep moet aanvankelijk wel een ‘kamppas’ vragen aan Nationaal – tegen 1 juni – om te mógen op kamp gaan.<br /> <br /> ==Verhalend kader==<br /> Vanaf 1955 komt er aandacht voor een verhalend kader, om beter aan te sluiten bij de fantasiewereld van kinderen. Dit wordt Nationaal uitgedacht en concreet uitgewerkt door de diocesane en gewestelijke verantwoordelijken en medewerkers op hun activiteiten.<br /> Zo wordt Kroonhove tijdens de gouwdag van 1957 de Zonneburcht van een graaf en gravin, en het strand van De Panne in 1958 een luchthaven voor de Grote Vliegdag. <br /> Een '''verhaalfiguur''' komt als boodschapper niet alleen in beeld in het tijdschrift ''Roodkapje'', maar ook live tijdens de gouwdagen of nationale dagen: de ridder ''Parcifal'' in Koksijde (1961), de ''schattenkoning met zijn lakeien'' in Heist (1963), de stripfiguren ''Draadje, Jan Maat en Anatol de Beer'' in Heist (1965), ''Tante Griet met het vreugdewagentje Renolleke'' in Westouter (1966), ''Harlekijn'' in Wenduine (1967), ''Tevelisietje'' in Poperinge (1969), ''Kampioen'' (een letterwoord voor ‘Kordaat, Avontuurlijk, Moedig, Pienter, IJverig, Olijk, Eensgezind, Netjes!’) in 1970, de ballonvaarder ''Komesientje'' (1971), de grijze muis ''Sjoefel'' (1972), ''Kiki Sproet'' in Huize Op de Been (1973), ''Vodje en Bram'' (1974) ... <br /> <br /> Vanaf 1976-’77 zijn jaarthema en verhalend kader hetzelfde voor Roodkapjes en Jongknapen. Een overzicht vind je onder het trefwoord Jaarthema’s.<br /> <br /> ==Gouw- en Landdagen==<br /> Voor Roodkapjes is het duidelijk dat ze deel uitmaken van een grote beweging, niet alleen door de verslagjes en foto’s van andere afdelingen in Roodkapje, maar ook door deelname aan gewestelijke, diocesane of nationale activiteiten. <br /> <br /> Op provinciaal vlak gaat voor alle Roodkapjes vanaf 1960 jaarlijks een '''gouwdag''' door, vaak op de donderdag van Onze-Lieve-Heer-Hemelvaart. De locatie is vaak Wenduine, Oostkamp, Westouter, De Panne en Heist. <br /> <br /> Bij een jubileum maakt de gouwdag plaats voor een nationale '''landdag''' die een massa leden samen brengt: 3 000 Roodkapjes in Brussel (1952, viering tien jaar), 6 000 Roodkapjes in Antwerpen (1962, viering twintig jaar), en het grootste aantal Roodkapjes ooit bijeen was 9 000, op de Zilveren Zeedag in Heist in 1968 (viering 25 jaar). West-Vlaanderen viert dan haar 4 000e Roodkapje. Op 26 januari 1968 wordt vanuit de kapel van het Instituut Heilige Familie in Tielt een TV-Roodkapjesmis uitgezonden met o.a. de West-Vlaamse diocesane Blijgemoed Rita Vercruysse in beeld. Het massale van de beweging komt daardoor ook in de media. &lt;ref&gt;Miet Haeck: ''&quot;Ons eerste jubileum, 10 jaar Roodkapjes, vierden we in Brussel in 1952. Met liefst 3 000 van de 5 000 Roodkapjes en evenveel rode ballonnen met het Roodkapjesembleem hebben we daar Maria gedankt in de basiliek van Koekelberg. Ik weet nog goed: ’s namiddags zouden we daar buiten op het gras moeten eten toen pastoor Vanden Berghe vroeg: “En wat gaat ge doen als ’t regent?”. ‘’t Zal niet regenen” antwoordde ik. “Jamaar en wat als het nu wel regent?”. “ ’t zal niet regenen”. En weet ge wat hij toen zei?: “Zo’n geloof heb ik nog nooit gehoord”. En… het heeft niet geregend. We hebben toen tijdens die picknick al die ballonnen opgelaten.&quot;''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> In hun jeugdig enthousiasme rekent de diocesane en nationale leiding telkens op mooi weer. Ze riskeren het meestal om geen regenprogramma te voorzien, wat volgens sommigen getuigt van een heilig geloof … Het lukt niet altijd: de gouwdag van 1963 staat in ieders herinnering als volledig uitgeregend!<br /> <br /> Zie ook onder het trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> ==Vorming van de leiding==<br /> De kwaliteit van de plaatselijke werking hangt uiteraard sterk af van de leiding. De Goedharten zijn 14 à 17 jaar oud. Van hen wordt verwacht dat zij na een activiteit even samenzitten en tweemaal per maand een '''Goedhartenvergadering''' houden om de wekelijkse activiteiten voor te bereiden. Ze vinden daarvoor inspiratie in ''Blije Groei'' of soms ook in ''Werk en Vorder'', het leidingsblad van VKSJ. <br /> Anno 1965 begint de Goedhartenvergadering met een bezinning die aansluit bij het jaarthema, geleid door de Blijgemoed. Vervolgens gaat één Goedhart een kwartier dieper in op het jaarthema met wat uitleg, een passende evangelietekst en enkele discussievragen. Pas daarna volgt het praktische luik van de vergadering met taakverdeling. <br /> <br /> De diocesane leiding biedt verdere pedagogische vorming aan. Tweemaal per werkjaar organiseert ze een '''Goedhartendag''' om het nieuwe jaarthema voor te stellen en uit te werken, om tips te geven voor de gouwdag ... Zo'n Goedhartendag breng soms tot 250 leidsters samen en is altijd een drukke bedoening met veel praktische voorbereiding en uitwerking. De nieuwe leidsters krijgen tijdens die dag een apart vormingsmoment en worden per trimester ook verwacht op een gewestelijke Goedhartennamiddag.<br /> <br /> Startende leidsters worden tot 1971 verwacht op een '''Goedhartenkamp'''. Dat duurt een drietal dagen en gaat door in de paasvakantie in bv. Proven, Roeselare (Sint-Idesbald), Heist of Oostkamp. Naast algemene en religieuze vorming krijgen de cursisten bruikbare tips en vaardigheden aangeleerd zoals manuele, verbale en lichamelijke expressie, volksdans, spel en sport en zang. Naar het einde toe leggen ze een aantal praktische proeven af en hebben ze een ernstig gesprek met de diocesane proost en diocesane Blijgemoed. Op de laatste dag volgt de '''plechtige aanstelling''' van de nieuwe Goedharten. Voor hen betekent dat het hoogtepunt van het Goedhartenkamp, in aanwezigheid van een vertegenwoordiger van het bisdom. <br /> <br /> Voor Blijgemoeden zijn er '''Leidstersweekends''' (trimestrieel) en '''Leidstersretraites''' (drie dagen in kerst- of paasvakantie). <br /> <br /> De Roodkapjesleiding wordt ook uitgenodigd om deel te nemen aan de '''Studentinnentochten''' van VKSJ.<br /> <br /> Vanaf de jaren ‘70 wordt de vorming geïntegreerd in de '''leidingscursussen''' van VKSJ. Rond 1978 wordt die aangevuld met vormingsweekends voor Roodkapjesleidsters, georganiseerd door de provinciale Roodkapjesploeg in d’ Oude Pastorie van Zande. <br /> De ''Basiscursus'' gaat van 1978 tot 1985 door in Brugge (Sint-Leocollege en daarna Hemelsdaele) en sinds 1986 in Hoogveld te Veldegem. De cursus verandert ondertussen van naam: in 2000 ''Animatorencursus'', in 2004 ''Bonzaï'' en sinds 2017 ''X-peditie''. Tijdens die cursus is één sessie rond leeftijdsgericht werken voorzien.<br /> <br /> ==Roodkapjes en VKSJ==<br /> Op provinciaal (en nationaal) vlak blijven de Roodkapjes steeds kind van de VKSJ-familie. Maar door de school-gebonden werking ontstaan de '''plaatselijke Roodkapjesgroepen los van de VKSJ-groepen'''. De provinciale werking splitst zich aanvankelijk ook op: aparte leiding, activiteiten, administratie en aanbod voor Roodkapjes en VKSJ. Maar steeds één secretariaat en één provinciaal leidingsblad. In ''Diocesane Mededelingen'' hebben zowel VKSJ als Roodkapjes hun rubrieken, de lijst van provinciale leiding vermeldt zowel de Roodkapjes- als de VKSJ-leiding … &lt;ref&gt;Op nationaal vlak sluit het jaarthema van de Roodkapjes aan bij dat van VKSJ. Er worden ook expliciete initiatieven genomen: in 1950 mag één Roodkapje mee op Romebedevaart, in 1954 mag één Roodkapje per provincie mee op Lourdesbedevaart, in 1964 en 1969 mogen er al tien Roodkapjes per provincie mee.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Men probeert dus zoveel mogelijk die '''familieband''' ook plaatselijk te stimuleren. Heel wat VKSJ-leden zijn Roodkapjesleidster in hun geboortedorp. En hopelijk worden Roodkapjes lid van VKSJ, eens ze naar de secundaire school gaan. &lt;ref&gt;Bepaalde initiatieven zijn gericht op deze overstap naar VKSJ. Zo kunnen de oudste Roodkapjes in de jaren ’60 tijdens een speciaal kamp kennismaken met de JIM-werking van VKSJ. In de jaren ’70 kunnen ze met dezelfde bedoeling deelnemen aan de RO-6-Club.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Alles verandert eind de jaren ’60, als de schoolwerking overal geleidelijk evolueert naar '''parochiewerking'''. Steeds minder schoolbesturen kunnen zich vinden in het privilege van de Roodkapjes in hun basisscholen. Maar ook binnen de beweging evolueert de tijdsgeest en groeit de wens om minder gebonden te zijn aan het schoolgebeuren. Er is bovendien een dalend ledencijfer: na de piek van 4 000 Roodkapjes (nationaal 12 000) in 1965-1966 zijn er nog 2 600 (nationaal 8 670) in 1969-1970. &lt;ref&gt;Bij wijze van (nationale) ledenwerving wordt er massaal een ''Roodkapjeskrant'' verspreid in september (zeker in 1969 en 1970), om gratis uit te delen in alle basisscholen.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> VKSJ en Roodkapjes moeten nu hun plaats ‘veroveren’ op de parochies, waar Chiro en Scouts al hun vaste stek hebben. Aparte groepen voor min- en plus-12 hebben daar zeker geen zin meer en verzwakken de beweging: om gezond te zijn moet elke groep een doorstroming hebben van jong lid tot leiding. Daarom stimuleert de provinciale leiding een '''VKSJ-werking met Roodkapjes''' als onderdeel. Wat wil zeggen dat groepen worden aangemoedigd om hun werking ‘op te bouwen’ (met een plus 12), of te zorgen voor een ‘onderbouw’ (met een min 12), of samen te werken (waar Roodkapjes en VKSJ apart werken). <br /> <br /> Op provinciaal vlak smelt de werking alvast volledig samen. '''''Rita Vercruysse''''' is de laatste diocesane Blijgemoed die enkel voor de Roodkapjes werkt (1965-1968). Daarna werken de vrijgestelden voor de gehele VKSJ, met de Roodkapjeswerking als één van hun taken. Op plaatselijk vlak evolueert dit echter veel trager. Uitbreiden naar onder of boven blijkt niet zo evident, en samenwerken met een andere zelfstandige groep nog minder. &lt;ref&gt;In 1965 zijn er 53 zelfstandige RK-groepen, in 1971 nog 40 en in 1982 nog altijd 21. Op dat moment zijn er daarnaast 13 groepen met enkel plus 12, 8 groepen met enkel plus 16, 10 groepen die optrokken tot 14 jaar en tenslotte 16 groepen met de beoogde min- en plus 12.&lt;/ref&gt;<br /> Meestal zoekt men aarzelend contact om occasioneel een gezamenlijke activiteit (zoals een oudersfeest) op te zetten. Elke poging wordt aangemoedigd door VKSJ West, die blijft hameren op haar beleidslijn. &lt;ref&gt;Zo krijgt elke groep die start met een nieuwe leeftijdsgroep gratis enkele bruikbare uitgaven (Pinker, mei 1983), enkele maanden later gevolgd door het blijde nieuws dat 7 groepen starten met een Jim, Sim of Seingroep.&lt;/ref&gt;<br /> Het wordt een proces van minstens 20 jaar …<br /> <br /> ==Steeds jonger==<br /> In ''ABC voor Roodkapjesleiding'' (rond 1963) is al sprake van Roodkapjes uit het eerste en tweede leerjaar, inspelend op de reële toestand in steeds meer afdelingen. Plaatselijke Roodkapjesgroepen splitsen hun groeiende groep leden inderdaad vaak op in leeftijdsgroepen, ongeacht of daarvoor een officiële werking bestaat. Daar zitten steeds meer '''min-achtjarigen''' bij. <br /> <br /> VKSJ West (en Antwerpen) houdt heel lang die boot af. Vanaf 1978-1979 communiceert de provinciale leiding haar beleidslijn dat de werking voor +8 belangrijker is dan de werking voor -8. Dit wil zeggen dat West het fenomeen kent en erkent, maar bewust tegenwerkt, omdat het in veel gevallen de +12 werking zwakker maakt en leidt tot (te) jonge leiding.<br /> <br /> In de ledenstatistieken van West staan de -8 jarigen apart vermeld vanaf 1980-1981. Daarvoor staan ze bij de Roodkapjes. In 1981-1982 is er een lager nationaal lidgeld voor -8 (40 Bfr. of 1 euro minder), omdat zij nog geen tijdschrift krijgen.<br /> <br /> In 1982-1983 groeit de (nationale) bezorgdheid omtrent de daling van het ledencijfer +12 en stijging ledencijfer -8. Op dat moment vertegenwoordigt de -8 maar liefst 17% van de leden. In West is een derde van de Roodkapjes jonger dan 8 jaar. Er wordt een nationale commissie opgericht om dit fenomeen te onderzoeken. Dit leidt in maart 1984 tot het besluit dat -8 nu officieel +6 wordt, om de ondergrens duidelijk te stellen. In juli 1984 krijgt die leeftijdsgroep de naam '''Sloebers''', met een eigen aanbod op nationaal en provinciaal vlak. Zij ontvangen het nationale tijdschrift ''Snuffel''. Vanaf 1985 krijgen de Sloebers op de jaarlijkse gouwdag een eigen spelaanbod, weliswaar nog uitgewerkt door de Roodkapjesploeg. <br /> <br /> Maar ondertussen hebben verschillende plaatselijke groepen al een opsplitsing in '''drie leeftijdsgroepen'''. Moet die toenemende tussengroep ook geen ondersteuning krijgen? Of zelfs een eigen tijdschrift? Dit keer neemt vKSJ West sneller initiatief dan nationaal. Vanaf 1995-'96 start zij een aparte ploeg voor ‘Roodkapjes 1’ die later '''Springers''' heten. Op nationaal niveau volgt pas in september 2004 officiële erkenning van de tussenleeftijdsgroep Pagadders. West behoudt de naam Springers. Zij ontvangen ook het tijdschrift ''Robbedol''. <br /> <br /> De '''leeftijdsgrens van zes jaar''' is normatief gebleven: geen inschrijvingen uit de kleuterklas, tenzij broertjes of zusjes. Toch vermelden in 2018 vier groepen op hun website expliciet dat zij inschrijven vanaf de derde kleuterklas: KSA Oostkapjes (Oostkamp), KSA Pius X (Kortrijk), KSA Roobaert (Roeselare) en KSA De Kouter (Poperinge).<br /> We constateren gelukkig dat de vrees om een kinderbeweging te worden momenteel ongegrond is. In KSA West stijgt het aantal +12-jarigen.<br /> <br /> ==Ploegenwerking==<br /> In 1986-'87 start vKSJ-West een specifieke '''Sloeberploeg''', naast de '''Roodkapjesploeg''' (en Jimploeg, Simploeg en +16-ploeg). <br /> Voor elke ploeg worden ''‘ploegers’'' (uit plaatselijke afdelingen) gerekruteerd. Een ''‘trekker’'' is verantwoordelijk, samen met de ''‘takproost’'' en een ''vrijgestelde''. De ploegen werken leeftijdsgerichte spelmomenten uit voor de jaarlijkse gouwdag, de vierjaarlijkse Buiteling of voor specifieke speldagen. De kersverse Sloeberploeg verzorgt vanaf haar tweede werkjaar een Sloeberrubriek in elke Pinker, zeker vier werkjaren lang. Soms nemen de ploegen nog meer hooi op hun vork: zo verschijnen eind 1990 vier takbrochures, waaronder de Sloeberbrochure en Roodkapjesbrochure vol uitgewerkte activiteiten… <br /> <br /> In 1995 start in vKSJ-West een derde ploeg voor -12: de Springploeg, die later '''Springerploeg''' wordt. Zij richten zich op de leeftijdsgroep van 3e en 4e leerjaar, de Springers.<br /> <br /> Tot 2008 is er jaarlijks een ''gouwdag'', met tussendoor de vierjaarlijkse ''Buiteling'' voor alle leden (sinds 1988). Sinds 2010 is er vierjaarlijks een gouwdag voor -12 en vierjaarlijks een gouwdag voor alle leden. ''‘Buiteling’'' heet sinds 2016 ''‘Gouwdag XL’''. De jongste edities gaan telkens door in Torhout (Sint-Rembertscollege). Meestal bestaat zo’n dag uit een zoekspel en een estafettespel rond een bepaald verhaal. Zie ook onder trefwoord Activiteiten.<br /> <br /> Regelmatig nemen de ploegen originele initiatieven: in 2003 organiseert de Roodkapjesploeg een groepsbezoek of verrassingskamppakket en brengt de Sloebersploeg een luister-cd ''Kokino'' uit met verhalen en liederen. In 2004 ontvangt elke min-twaalfgroep een kampscheurkalender. In het leidingblad ''Pinker'' verzorgen de Sloebers-, Springers- en Roodkapjesploeg een aangepaste rubriek met nieuws of spelideeën.<br /> <br /> Sinds 2016 wordt de organisatie overgenomen door de provinciale vrijgestelden (beroepskrachten) die per activiteit een ploeg vrijwilligers samenbrengt. De takploegen als dusdanig bestaan niet meer. In de plaatselijke groepen blijft de aparte leeftijdswerking wel bestaan.<br /> <br /> ==Huidige werking==<br /> Sinds september 2015 heten alle groepen KSA. Drie groepen hebben bij die gelegenheid de term Roodkapjes in hun groepsnaam verwerkt om zich te onderscheiden van de jongens-KSA-groepen in hun gemeente: KSA Roodkapjes Veurne (voordien KSJ Veurne), KSA Oostkapjes (voorheen VKSJ Oostkamp) en KSA Roodkapjes Gistel (voordien VKSJ Sint-Godelieve Gistel). <br /> <br /> Vandaag heeft elke KSA-groep van West ook een min-twaalfwerking, ingedeeld in drie à vier leeftijdsgroepen met een eigen leiding. Die leden krijgen nog steeds wekelijks of tweewekelijks, meestal op zaterdagnamiddag, aangepaste activiteiten, met veel toewijding en enthousiasme voorbereid en geleid door 16- à 17-jarige leid(st)ers. Nog steeds zijn dat, hoe kan het anders, speurtochten, bosspelen, knutselactiviteiten, verkleedpartijtjes, wandelingen, plein- en binnenspelen, quiz, …<br /> <br /> ==Lees meer==<br /> Lees meer over het [[uniform]] van de Roodkapjes en van VKSJ ...<br /> <br /> Voor wie van verhalen houdt: lees het [[interview met enkele pioniers]] van VKSJ-West (waaronder Yvonne Van Maele over de start van de Roodkapjes), het [[interview met pioniers RK en VKSJ Oostkamp]], de biografie van [[Yvonne Van Maele]] ...<br /> <br /> Voor wie van overzichten houdt: bekijk de Activiteiten, de Provinciale medewerkers ...<br /> <br /> ==Voetnoten==</div>

Lieve http://wiki.ksa.be//index.php?title=KSA_West-Wiki&diff=2879 2020-08-06T13:22:32Z

<p>Lieve: /* Meer lectuur */</p> <hr /> <div>==Wiki==<br /> <br /> [[Bestand:KSA_West_logo.png|left|thumb|180px]] [[bestand:Logo-provincie-west-vlaanderen.jpg|thumb|180px]] Welkom op de Wiki van KSA West (voorheen VKSJ West). Hier bundelen we online de beschikbare kennis over de '''geschiedenis van VKSJ West / KSA West'''. De Wiki vertelt je het verhaal over hoe en waarom VKSJ West startte, over de werking in de beginjaren / gouden jaren / crisisjaren, kortom over 90 jaar wel en wee. Je raakt wegwijs in de vele sporen van medewerkers, activiteiten, groepen, kamphuizen, secretariaten, jaarthema's... <br /> <br /> Klik op een trefwoord hieronder om de &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;betreffende informatie &lt;/font&gt; te vinden. Vaak kun je ook op een woord in een tekst klikken om verdere informatie over een term, een persoon te lezen. Om terug te keren kun je klikken op de pijl bovenaan, of op &quot;Hoofdpagina&quot; in de linkerbalk. <br /> <br /> Deze Wiki is een realisatie van een ploeg oud-medewerkers (o.a. Lieve Boone, Myriam Flamey, Ann Blontrock, Eric Colenbier, Herman Leber) en de huidige verantwoordelijken van KSA West. Ze kwam tot stand met de hulp van [http://www.erfgoedzuidwest.be erfgoed zuidwest], [http://www.heemkunde-vlaanderen.be Heemkunde Vlaanderen], het [http://www.kadoc.be KADOC] en met steun van de [http://www.west-vlaanderen.be Provincie West-Vlaanderen].<br /> <br /> <br /> ==Toen KSA nog VKSJ was…==<br /> Wat heeft een huidige KSA-groep (aangesloten bij KSA-West) gemeen met een VKSJ-groep anno 1930? Of met een KSJ-groep anno 1990?<br /> Op het eerste zicht zijn er meer verschillen dan gelijkenissen. Denk maar aan de reden van ontstaan ''(de Katholieke Actie – bij wie doet dit nog een belletje rinkelen?)'' of de organisatie ''(strikt binnen de ‘eigen soort’ qua stand en geslacht)'' of recenter de naamsverandering…<br /> Maar als die geschiedenis tastbaar en levend wordt in verhalen van oud-leiding, dan ontdek je toch wel hetzelfde DNA, ondanks alle verschil!<br /> Wij konden verschillende pioniers en oud-leiding interviewen en hun verhalen bewaren. Die vertellen evenveel over onze familiegeschiedenis als de gepubliceerde historisch-verantwoorde teksten in tijdschriften, thesissen en boeken. <br /> Benieuwd naar jouw roots? Lees dan zeker verder.<br /> <br /> ===Nu (v)KSJ de naam KSA draagt===<br /> <br /> Eerste les in onze geschiedenis: niet elke KSA-groep heeft dezelfde roots. Er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit KSA (Katholieke Studenten Actie) Vlaanderen en er zijn KSA-groepen die gegroeid zijn uit VKSJ (Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd) Vlaanderen. <br /> Vroeger was het simpel: de jongens hoorden bij KSA, de meisjes bij VKSJ. Oorspronkelijk twee aparte bewegingen, die zelfs weinig met elkaar te maken hadden. <br /> Geleidelijk – in de jaren ’60 van de vorige eeuw – groeide er contact en samenwerking. En uiteindelijk zelfs een nationale fusie. Een logische stap in tijden van evolutie naar gemengde werking. <br /> Maar niet alle provinciale werkkringen – en niet alle plaatselijke groepen - stapten mee in dit fusieverhaal. De nationale samenwerking kende een moeilijk verloop, met conflicten, afscheuringen, compromissen en zoveel meer. Het was tekenend dat de ‘nieuwe’ beweging geen ‘nieuwe’ naam kreeg, maar een veelvoud aan namen: KSA-VKSJ, VKSJ-KSA, KSJ-KSA-VKSJ, KSJ, …<br /> In '''West-Vlaanderen''' bleven '''(v)KSJ-West en KSA Noordzeegouw apart''' werken. Nochtans evolueerden beide bewegingen naar een gemengde werking op provinciaal en plaatselijk vlak. Maar het bleven dus twee aparte bewegingen, met enerzijds VKSJ- of KSJ-groepen aangesloten bij (v)KSJ-West en anderzijds KSA-groepen aangesloten bij KSA Noordzeegouw. <br /> Beide bewegingen hadden en hebben hun eigen werking en stijl. En dat valt wel te verklaren door een duik in de eigen geschiedenis…<br /> <br /> ===Hoe het begon?===<br /> <br /> In 1930 zag de wereld – ook in Vlaanderen - er helemaal anders uit. En zeker voor kinderen, jongeren, meisjes, vrouwen! Meisjes werden voorbereid op het huishouden en moederschap, niet op zelfontplooiing en een carrière. Er waren maar enkele ‘vluchtwegen’: het onderwijs, verpleging of… het klooster. Maar ook daar hadden vrouwen vooral een ‘dienende’ rol. Ze hadden trouwens ook nog geen stemrecht.<br /> <br /> In die tijdsgeest ontstaat VKSJ (anno 1929), een beweging voor meisjes vanaf 15 jaar. Typerend: het is de Katholieke Kerk die dit initiatief neemt, of m.a.w. priesters die de opdracht krijgen om deze beweging uit te werken en daarvoor vrouwen aan te spreken om hierbij te helpen (sic).<br /> In West-Vlaanderen is dat '''Kanunnik Jozef Lowie''', toen nog een jonge priester. Hij kreeg later als bijnaam ‘de eik van West-Vlaanderen’, omdat hij zo’n gedreven leidersfiguur was, die kon enthousiasmeren en organiseren! En hij vond – via zijn zus – enkele bewogen jonge vrouwen, om samen met hem die nieuwe beweging uit de grond te stampen. Zijn rechterhand is Hélène Barbier, maar vooral '''[[Yvonne Van Maele]]''', die van het prille begin een grote rol speelt in de ontstaansgeschiedenis van VKSJ, en ook later van de [[Roodkapjes]]. <br /> Het mag gezegd: West-Vlaanderen is met deze pioniers heel bepalend voor de ruimere VKSJ- en Roodkapjesbeweging in Vlaanderen!<br /> <br /> Overal in Vlaamse scholen ontstaan '''VKSJ-groepen''', met leden vanaf 15 jaar, geleid door leerkrachten en ‘zuster-assistenten’ (religieuzen verbonden aan de school). Bedoeling van de samenkomsten is aanvankelijk vooral katholieke vorming of studie. Maar de ruimere VKSJ-beweging breekt hun wereld echt open, door samenkomsten op gewestelijk, provinciaal, nationaal, internationaal vlak. Dit is voor meisjes en jonge vrouwen een nieuw fenomeen.<br /> <br /> Al vanaf 1933-1934 verjongt VKSJ West-Vlaanderen de werking, voor leden vanaf 12 jaar, met ruimte voor ontspanning, spel, vakantiewerking,… Opnieuw speelt West-Vlaanderen een voortrekkersrol: proost Jozef Lowie is auteur van ‘Het Vaardigheidsboekje’, met heel wat tips om inzichten en vaardigheden spelenderwijs aan te bieden, en hij legt de basis voor de ‘schild-ring-krans-werking’. VKSJ wordt m.a.w. een ‘jeugdbeweging’, al volgt de nationale VKSJ pas vanaf 1939.<br /> <br /> Pionierster Yvonne Van Maele voelt eveneens de tijdsgeest goed aan en werkt – midden de oorlogsjaren – samen met gewestproost '''Gerard De Smet''' aan een verdere verjonging: '''de [[Roodkapjes]]'''. Ook dit idee vindt weerklank in de nationale beweging. <br /> Omdat zowel de VKSJ- als de Roodkapjeswerking ‘school-gebonden’ is (enkel op scholen is er tijd, zijn er lokalen en begeleiding), groeien en werken ze op de meeste plaatsen apart van mekaar. Toch is er van meet af een band: vaak zijn VKSJ-leden in hun dorp Roodkapjesleidster, en op provinciaal of nationaal niveau ondersteunt men mekaars werking.<br /> <br /> ===Massabeweging===<br /> <br /> Na de oorlog floreren alle jeugdbewegingen, dus ook VKSJ en de Roodkapjes. Typische jeugdbewegingsactiviteiten zijn enorm in trek: volksdansen, kamperen, trektochten, zang, sport en spel… Er zijn bovendien weinig andere vrijetijdsbestedingen. <br /> Nu verplaatsingen weer mogelijk zijn, worden er massabijeenkomsten georganiseerd, met veel vertoon en aanstekelijk enthousiasme. Ook '''internationale reizen''' hebben succes: de traditionele Lourdes- en Romebedevaarten worden aangevuld met wereldse, avontuurlijke bestemmingen, zoals een reis naar Oostenrijk en Zwitserland (1960 en 1961) en een cruise naar Scandinavië (1965).<br /> <br /> Uiteraard is dit onmogelijk zonder een grote schare '''gedreven ‘leidsters’''' op alle niveaus: jonge vrouwen die vaak hun job combineren met een (niet betaalde) veeleisende verantwoordelijkheid in VKSJ of Roodkapjes… De eerste betaalde verantwoordelijke (‘vrijgestelde’) komt er in de jaren ’50. <br /> <br /> De rol van priesters blijft heel groot en bepalend. Geen groep, ploeg, werkgroep, gewest, kamp,… zonder '''proost'''. Een leidster wordt trouwens – op elk niveau – plechtig ‘aangesteld’ door een priester of bisschop. De proosten zijn lange tijd de enige mannen in deze meisjesbeweging… en bijgevolg evengoed inzetbaar voor andere dan religieuze taken: chauffeur, fotograaf, decorbouwer enz.<br /> <br /> Deze jaren van groei en bloei maken veel mogelijk. Zo krijgt VKSJ West-Vlaanderen in 1956 voor het eerst een '''eigen [[:Categorie:Secretariaat|secretariaat]]''' en lokalen in Mariëndale te Roeselare. Dit legendarisch centrum vormt het kloppend hart van de vrouwelijke jeugdbewegingen… tot het bisdom Brugge in 1965 de meeste (mannelijke en vrouwelijke) katholieke bewegingen samen huisvest in een nieuw Centrum Licht en Ruimte. <br /> <br /> In tegenstelling tot KSA (de toenmalige jongensbeweging voor Studerende Jeugd) werkt VKSJ nauw samen met de andere provincies op ‘nationaal’ niveau. [[:Categorie:Jaarthema|Jaarthema’s]], beleid, werkmethoden, [[uniform]], [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]], vorming, tijdschriften, … worden samen uitgewerkt. Een belangrijke mijlpaal anno 1964 is de invoering van '''nieuwe leeftijdsgroepen''': KIM (plus 16 jaar), SIM (14-16 jaar), JIM (12-14 jaar) en Roodkapjes (8-12 jaar).<br /> <br /> ===Bewogen beweging===<br /> <br /> VKSJ evolueert mee met de tijd en zeker in West-Vlaanderen beïnvloedt de kritische tijdsgeest van de prille jaren ’70 het doen en laten in VKSJ. Door de opkomst van media, ziet men wat er allemaal fout loopt in de wereld. Jongeren worden zich bewust van hun kracht en protesteren, experimenteren met ‘democratische’ manieren van samenleven. Ze krijgen hun eigen leefwereld, met eigen muziek, eigen jeugdhuizen, eigen jeugdcultuur…<br /> <br /> Ook in VKSJ waait een nieuwe wind, op provinciaal èn nationaal niveau. Alles wordt in vraag gesteld, zelfs of de beweging zich niet opnieuw moet richten op jongeren i.p.v. kinderen. Uiteindelijk opteert men om ‘jeugdbeweging’ te blijven, maar in West-Vlaanderen '''hervormt VKSJ de +16-werking: Sein''' moet zoveel mogelijk KIM vervangen. (Ook hier is VKSJ-West pionier en volgen de andere provincies naderhand, alhoewel minder geprofileerd) Bedoeling is om jongeren vanaf 16 jaar samen te brengen in gespreks- en actiegroepen, christelijk geïnspireerd en maatschappijkritisch. Van in den beginne is duidelijk dat Seingroepen breder moeten rekruteren, om zoveel mogelijk kritische jongeren (ook jongens) te bereiken. Er ontstaan dus her en der Seingroepen, soms met een VKSJ-band, meestal zonder. De provinciale Seinploeg werkt na verloop van tijd volledig autonoom, wat zorgt voor de nodige wrijving met VKSJ. Na moeizame gesprekken opteren VKSJ en Sein om opnieuw één beweging te vormen en mekaar te ondersteunen. Maar geleidelijk aan sterven de Seingroepen uit… evenwel niet zonder een stempel te drukken op VKSJ West-Vlaanderen.<br /> <br /> Er waait in deze jaren ’70-’80 ook een '''nieuwe wind tussen VKSJ en KSA'''. In West-Vlaanderen worden al eens initiatieven samen opgezet, zoals openluchtstages voor 14-16-jarigen en de Sjoto, een West-Vlaamse variant op de Joepie. Het contact tussen VKSJ-West en KSA Noordzeegouw is natuurlijk gegroeid sinds beide bewegingen naast mekaar gehuisvest zijn in Centrum Licht en Ruimte. <br /> Nieuwe pedagogische inzichten introduceren de idee van '''gemengde werking''', voor een traditionele meisjesbeweging ronduit revolutionair. VKSJ-West staat hier voor open en promoot alvast ‘gemengde opvoeding’ (bewust rolpatronen doorprikken) in elke VKSJ-groep. De Seingroepen zijn per definitie gemengd en ook in de provinciale leiding komen de eerste jongens (niet-proosten) de rangen vervoegen: aanvankelijk gewetensbezwaarden (jongens die vervangende legerdienst doen) of stagiairs uit de Sociale School, die via Sein in VKSJ belanden. Meer en meer gebruikt West de naam KSJ met eventueel kleine letter v voor of tussen haakjes: vKSJ of (v)KSJ.<br /> <br /> Het lijkt evident dat VKSJ en KSA naar mekaar toe groeien. Er komt in 1978 inderdaad een '''nationale fusie''' en een fusie in alle provincies… met uitzondering van West-Vlaanderen. Het water blijkt hier veel te diep. VKSJ-West is – samen met de ruimere KSJ-beweging - geëvolueerd naar een beweging die kritisch kijkt naar kerk en maatschappij, en af wil van symbolen geassocieerd met macht of autoriteit. KSA Noordzeegouw hecht daarentegen veel waarde aan hun traditie en autonomie, en hun band met de Katholieke Kerk. Er zijn wel gesprekken en occasionele gezamenlijke initiatieven, maar die brengen de bewegingen uiteindelijk niet dichter bij mekaar. Ook op nationaal niveau stapt KSA Noordzeegouw niet in de echte fusie, maar krijgt – met een gelijkgestemde werkkring in Oost-Vlaanderen – een apart statuut. De ‘nieuwe’ beweging krijgt ook geen nieuwe naam, maar een veelvoud aan samenvoegingen: KSJ-KSA-VKSJ of KSA-VKSJ of VKSJ-KSA… Al hoopt men ooit te evolueren naar KSJ (Katholieke Studerende Jeugd).<br /> <br /> De scholen zijn niet langer het geprivilegieerd terrein van VKSJ. Daar ontdekt men ook andere ontspanningsmogelijkheden, zoals sportactiviteiten. De schooltijd wordt bovendien ingekort naar vijf dagen, waardoor kinderen en jongeren nu twee dagen per week ‘vrij’ zijn. De (geleidelijke) overgang van schoolwerking naar '''parochiewerking''' wordt ingezet. Waar het kan, blijven groepen zoveel mogelijk in de vertrouwde schoollokalen, met activiteiten op zaterdag en ledenwerving buiten de school. Andere groepen moeten zich organiseren buiten de school. Geleidelijk aan krijgen jeugdbewegingen eigen lokalen en valt de band met een school volledig weg. Binnen deze evolutie stimuleert vKSJ-West zoveel mogelijk een werking met vier leeftijdsgroepen, en dus ook de samensmelting van Roodkapjes en VKSJ. <br /> <br /> De problemen rond Sein en KSA zorgen voor tweespalt binnen KSJ-West. Nochtans is het ook een heel vruchtbare periode, met nieuwe groepen, veel provinciale initiatieven, gewaagde projecten (inrichten en uitbaten van ‘d Oude Pastorie in Zande, aankoop van het domein Hoogveld te Veldegem), degelijke kadervorming,… <br /> De visie blijft in vKSJ-West heel lang omschreven in '''‘de vier K’s’''' (dankzij de ‘progressieve spelling’): Kreatief, Kring, Kristelijk en Kritisch. Vier duidelijke kernwaarden dus: creativiteit, groepsvorming, christelijke inspiratie, kritische houding.<br /> <br /> ===Fiere beweging===<br /> <br /> Halfweg de jaren ‘80 evolueert vKSJ-West naar ‘rustiger’ tijden en een '''terugkeer naar de wortels'''. <br /> Ongeveer alles wat in een vorige periode zorgde voor discussie, lijkt in deze tijden – toch in vKSJ-West - opnieuw evident: [[uniform]], spel, christelijke inspiratie,… Het zorgt nu voor spanning op nationaal vlak, maar vKSJ-West gaat vol vertrouwen haar gang. Dit voedt het bewegingsgevoel opnieuw, net zoals in de beginjaren. Er start een periode van ongeziene activiteit en enthousiasme. <br /> <br /> vKSJ-West bouwt nu resoluut een volwaardige werking uit, naast KSA Noordzeegouw. Nu er geen energie meer gestoken wordt in fusiegesprekken, groeit de verstandhouding en het respect. Occasioneel wordt een leidingsdag samen georganiseerd, maar er is van beide kanten geen behoefte aan meer.<br /> <br /> In de jaren ’90 zijn '''een derde van de groepen in West gemengd'''. Deze evolutie wordt in vKSJ-West nog steeds gestimuleerd, terwijl KSA Noordzeegouw het eerder ondergaat. Waar aanvankelijk jongens inschreven bij KSA en meisjes bij vKSJ, kiezen gemengde groepen stilaan voor aansluiting bij één beweging.<br /> <br /> Onvergetelijk in deze periode zijn '''grootse [[:Categorie:Activiteiten|activiteiten]]''', zoals buitenlandse bedevaartstochten (o.a. naar Assisi en Compostella) en leidingskampen (o.a. in Wales, Slovenië, Catalonië, Kroatië), speldagen voor alle leden (Buiteling),… Het zorgt voor intens contact tussen provinciale en plaatselijke leiding, en tussen groepen onderling.<br /> <br /> Ondertussen evolueert vKSJ – net zoals alle jeugdbewegingen – naar een '''kinderbeweging'''. Men moet het stijgende aantal ‘min acht’-jarige leden erkennen, net zoals het dalend aantal ‘plus twaalf’. Dat laatste gaat vaak gepaard met te jonge leiding. De provinciale leiding doet er alles aan om de oudste leeftijdstakken aantrekkelijk te maken en de leeftijd van leiding te verhogen.<br /> <br /> ===VKSJ wordt KSA===<br /> <br /> Sinds 1 september 2015 heet KSJ-KSA-VKSJ officieel [http://www.ksa.be/ KSA] en dragen alle plaatselijke groepen deze naam. Dit betekende het officiële einde van 85 jaar jeugdwerking onder de naam VKSJ / (v)KSJ / vKSJ / KSJ in West-Vlaanderen. <br /> <br /> KSA West en KSA Noordzeegouw werken nog steeds autonoom.<br /> <br /> En de rest van dit verhaal wordt nog geschreven...<br /> <br /> ===Meer lectuur===<br /> <br /> Voor wie meer wil lezen:<br /> * Rondetafelgesprek met vrijgestelden over 65 jaar VKSJ in West-Vlaanderen, juni 1994: [[Media:VKSJ_rondetafel_1_tot_4.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikels in Pinker over hoogtepunten en keerpunten, werkjaar 2006-2007: [[Media:VKSJ_hoogtepunten_Pinker.pdf|Klik hier]]<br /> * Artikel in Pinker n.a.v. 70 jaar VKSJ-West, 1999: [[Media:VKSJ_70_jaar_Pinker_1999.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ-West tot 2005, door Koen Seynaeve: [[Media:Geschiedenis_van_VKSJ_tot_2005_Koen_Seynaeve.pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ en KSA Nationaal, door Koen Seynaeve: [[Media:Historiek_KSA_en_VKSJ_Nationaal_Koen_Seynaeve_(2015).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over de geschiedenis van VKSJ tot 1974, door Eric Colenbier, bewerkt door Lieve Boone: [[Media:De_geschiedenis_van_VKSJ_tot_1974_Eric_Colenbier_(2016).pdf|Klik hier]]<br /> * Onuitgegeven werkdocument over<br /> <br /> ==Trefwoorden==<br /> <br /> *[[:Category:Groep|Groepen]]<br /> *[[:Category:Kamphuis|Kamphuizen]]<br /> *[[:Category:Secretariaat|Secretariaten]]<br /> *[[Kaders]]<br /> *[[Uniform]]<br /> *[[Roodkapjes]]<br /> *[[:Category:Jaarthema|Jaarthema's]]<br /> *[[Ledencijfers]]<br /> *[[tijdschriften]]<br /> *[[:category:activiteiten|Activiteiten]]<br /> *[[:category:vorming|Vorming]]<br /> *[[:Category:Proost|Proosten]]<br /> *[[:Category:Term|Termen]]<br /> <br /> ==Contact==<br /> Deze Wiki is nog volop in opbouw en zal nooit &quot;af&quot; zijn. Heb je '''opmerkingen''', lees je onjuiste feiten of wil je gewoon reageren, meld het a.u.b. via KSA West, Dwarsweg 1, 8560 Gullegem - ksawest@ksa.be - 056 40 48 10<br /> <br /> Ook als je nog archiefmateriaal (zowel documenten als foto's, filmpjes, tijdschriften, uniformstukken, vlaggen ...) hebt of weet liggen, dan horen we je graag. Het is voor ons belangrijk te weten waar zich materiaal bevindt. Indien gewenst mag je het ook bij ons in bewaring geven of schenken. <br /> <br /> We hebben onze uiterste best gedaan om de herkomst van alle foto's en beelden die we gebruikt hebben te achterhalen. Wie desondanks meent nog rechten te kunnen doen gelden, kan zich alsnog tot ons wenden.<br /> <br /> ==Leeswijzer==<br /> *[[literatuurlijst]]<br /> * digitaal [https://drive.google.com/drive/folders/0Bw-RXQjwcK6SWUx6OHlMaXFIYjA?usp=sharing bronnenboek] (werkbestand)</div>

Lieve